Вселенската трка меѓу американските милијардери Илон Маск и Џеф Безос влегува во нова фаза. Наместо кон Марс, фокусот сè повеќе се префрла кон Месечината, каде што двете компании – SpaceX и Blue Origin – вложуваат милијарди долари со цел повторно да испратат луѓе на лунарната површина пред планираната кинеска мисија во 2030 година, пишува Ројтерс.
„Moonbase Alpha“ – визијата на Маск
Извршниот директор на SpaceX, Илон Маск, во неодамнешни интервјуа и интерни состаноци најави план за изградба на база на Месечината под името „Moonbase Alpha“, како и поставување платформа за лансирање сателити од лунарната површина.
Лунарната база, според него, би била клучна за изградба на огромна мрежа за вештачка интелигенција составена од до милион сателити.
Овој пристап означува значајна промена во стратегијата на SpaceX. Иако Маск со години ја промовираше идејата за колонизација на Марс, сега признава дека изградбата на база на Месечината би можела да се реализира за помалку од десет години, додека мисија со луѓе на Марс би барала повеќе од две децении.
Безос игра „долга игра“
Паралелно, компанијата Blue Origin на Џеф Безос го засилува својот лунарен програм. Компанијата го намали фокусот на суборбиталниот вселенски туризам за да ги пренасочи ресурсите кон развојот на лунарниот лендер „Blue Moon“.
Безос неодамна објави фотографија од желка, алудирајќи на басната на Езоп за трката меѓу зајакот и желката – симбол на неговото мото „Gradatim Ferociter“ („Чекор по чекор, жестоко“).
Непилотираната мисија на Blue Origin до Месечината оваа година е вовед во идно слетување на астронаути во рамки на програмата Artemis на НАСА.
Геополитичка трка со Кина
Контролата врз лунарните ресурси, инфраструктурата и стратешките позиции станува сè поважен елемент во глобалната конкуренција меѓу САД и Кина.
НАСА веќе ја зголеми поддршката за приватните компании со милијарди долари, со цел да се забрза враќањето на луѓето на Месечината. Американската агенција ја гледа Месечината како тест-платформа за идни мисии кон Марс.
Кина, од своја страна, постави цел да испрати астронаути на Месечината до 2030 година.
Доминација на пазарот
SpaceX моментално доминира на комерцијалниот пазар со 82% удел во орбиталните лансирања. Минатата година компанијата реализираше 165 успешни мисии – повеќе од остатокот од светот заедно.
Но, развојот на ракетата Starship, која треба да служи како лунарен лендер, сè уште се соочува со технички предизвици. Ракетата досега е тестирана 11 пати од 2023 година, но сè уште не е целосно оперативна во орбита.
Инвеститорите ја следат трката
Интересот на инвеститорите нагло расте. Извршниот директор на компанијата Lunar Outpost, Џастин Сајрус, изјави дека во последната недела бил контактиран од 20 инвеститори заинтересирани за лунарни проекти.
Според експертите, Месечината може да стане клучен центар за идни вселенски операции – од експлоатација на воден мраз и хелиум-3 до поевтини лансирања и логистичка поддршка за мисии во длабоката вселена.
Новата вселенска трка повеќе не е само прашање на престиж, туку на стратегиска доминација – а Месечината повторно станува центар на глобалната амбиција.
