Еврокомесарката за проширување, Марта Кос, на расправата за Стратегијата за проширување на ЕУ, којашто треба да се усвои денеска, изјави дека Европската Унија нема да дозволи да се приклучат земји кои би можеле да ги поткопаат нејзините вредности или институции
„Нема тројански коњи. Земјите што би нè поткопале одвнатре не можат да станат членки на ЕУ. Мора да бидеме апсолутно сигурни во тоа. Земјите што се приклучуваат кон ЕУ мора да бидат силни и отпорни демократии, способни да се спротивстават на токсичното влијание на Русија и другите“, изјави Марта Кос пред Европскиот парламент.
За време на дебатата за проширувањето во Европскиот парламент, Кос нагласи дека инсистирањето на владеењето на правото како клучен приоритет неизбежно го зајакнува кредибилитетот на процесот на проширување на ЕУ.
Таа предупреди дека нема да има кратенки во процесот на европска интеграција и во спроведувањето на реформите. Таа упати посебно предупредување до земјите што се сметаат себеси за лидери во процесот на пристапување.
„Позицијата на водечка земја во процесот на пристапување не гарантира посебен статус“, нагласи Кос, прецизирајќи дека ова се однесува конкретно на земјите што постигнале најголем напредок на својот пат кон ЕУ – Црна Гора, Албанија, Украина и Република Молдавија. Таа им испрати порака дека „напредокот мора постојано да се постигнува преку реформи“, пишува РСЕ/РЛ.
Стратегијата за проширување, дискутирана во Европскиот парламент, ја нагласува потребата од надминување на билатералните блокади во Советот на ЕУ и обезбедување пристап базиран на реалните заслуги на земјите-кандидатки.
Документот, исто така, ја нагласува важноста на постепената интеграција за земјите-кандидатки кои остваруваат значителен напредок.
Авторот на стратегијата, европратеникот Петрас Ауштревичиус, ги повика институциите на ЕУ да го одржат моментумот на процесот и да ги отстранат внатрешните пречки, додека строго се придржуваат кон предвидлив и процес на пристапување базиран на заслуги.
Во текстот се наведува дека е потребен преглед на секторските политики на ЕУ за да се процени како новите земји-членки можат да се интегрираат и да се обезбеди ефикасно функционирање на проширената Унија.
„Нема кратенки до владеењето на правото и условеноста – слободата на медиумите, човековите права, заштитата на малцинствата, родовата еднаквост и недискриминацијата се задолжителни“, рече Петрас Ауштревичиус.
Европратениците треба да гласаат за документот денеска, на 11 март. Во него се нагласува дека проширувањето е од клучно стратешко значење за ЕУ во контекст на големата руска агресија врз Украина и други заеднички геополитички предизвици што бараат долгорочна политичка и демократска визија и смели одлуки.
Во него се забележува дека проширувањето носи взаемни придобивки и за сегашните и за идните земји-членки. Исто така, се нагласува политичката итност ЕУ да покаже посветеност на процесот, тврдејќи дека проширувањето ќе ја зајакне европската безбедност.
Документот, исто така, оценува дека процесот на пристапување е клучен инструмент за промовирање на демократијата, владеењето на правото и почитувањето на основните права, како и важен столб за регионално помирување и стабилност, за подобрување на отпорноста и за заштита на земјите-кандидатки од злонамерно надворешно мешање.
Повторно се повторува дека пристапувањето во ЕУ секогаш треба да биде процес базиран на заслуги, при што секоја земја-кандидатка ќе се оценува според сопствените заслуги – исполнување на критериумите, усогласеност со правото на ЕУ и усогласеност со сите дополнителни услови според политиката за проширување.
Во документот се нагласува дека владеењето на правото, демократските реформи, слободата на медиумите и почитувањето на основните права, вклучително и правата на малцинствата, мора да останат во срцето на процесот на проширување. Независноста на судството, борбата против корупцијата и учеството и поддршката на граѓанското општество се идентификувани како клучни предуслови за напредок кон членство во ЕУ, особено во контекст на растечките авторитарни тенденции.
Исто така, се нагласува дека усогласеноста со заедничката надворешна и безбедносна политика на ЕУ е важен индикатор за посветеноста на земјата-кандидат кон основните вредности и принципи на Унијата и нејзината подготвеност за идно членство.
