Македонија го дочекува Велигден со раст на цените на една од најсимболичните празнични намирници, јајцата, но и со повисока минимална кошница. Според европските податоци, цените на јајцата во земјава пораснале за 26,3 проценти на годишно ниво, што ја става Македонија веднаш зад Шпанија меѓу земјите со најголем раст во Европа. Во исто време, синдикалната минимална кошница за март достигна 67.818 денари, што е за 436 денари повеќе од февруари, а за 2.326 денари повеќе во споредба со почетокот на годината.
Ова отвора и пошироко прашање: дали поскапувањето на јајцата е самостоен проблем или само највидливиот дел од една поскапа кошница. Бројките за март покажуваат дека растот не застанува на една намирница, туку се вградува во целата структура на трошоци.
Според пресметките за март, само ставката „храна и пијалаци“ во синдикалната минимална кошница изнесува 25.292 денари, што покажува дека храната и натаму останува најголемата поединечна ставка во семејните трошоци. Тоа значи дека секое ново поместување на цените кај основните намирници директно удира врз можноста едно домаќинство да ја состави секојдневната, а уште повеќе празничната трпеза.
Цените на месото, особено на јагнешкото, кое традиционално има важно место во велигденската потрошувачка, исто така бележат раст. Во поновите европски анализи се наведува дека токму јагнешкото и козјото месо се меѓу категориите со побрзо зголемување на цените, додека во домашниот контекст деновиве веќе се појавија информации за јагнешко што се продава по околу 750 денари за килограм. Тоа значи дека притисокот врз семејниот буџет не завршува само кај јајцата, туку се прелева и врз другите празнични намирници, правејќи ја велигденската трпеза уште поскапа.
Покрај домашните цени, има и поширок пазарен контекст што отвора дополнителни прашања. Податоците од Европската комисија покажуваат дека увозот на јајца од Македонија во Европската Унија во 2025 година значително пораснал во споредба со 2024 година. Иако тоа само по себе не е директен доказ дека токму извозот е причина за поскапувањето на домашниот пазар, сепак покажува дека јајцата веќе не треба да се гледаат само како локална намирница, туку и како дел од пошироки регионални и европски движења на понудата и побарувачката.
Затоа Велигден оваа година доаѓа во момент кога многу семејства не пресметуваат само колку ќе чинат јајцата, туку и колку воопшто може да издржи месечниот буџет. Празничната трпеза вообичаено се врзува со изобилство, но реалноста на цените покажува дека сè повеќе домаќинства ќе мора внимателно да мерат што можат да си дозволат.
