Европа се соочува со нова енергетска дилема: дали ограничувањето на цените на природниот гас може да помогне во ублажување на кризата – или напротив, да ја влоши ситуацијата.
Дебатата се засили по изјавата на норвешкиот премиер Јонас Гар Стере, кој предупреди дека воведувањето лимит на цените не е вистинското решение за актуелниот раст на енергентите.
Според него, ваквата мерка може да има спротивен ефект.
„Ограничувањето на цените можеби изгледа како привлечно решение, но во услови на намалена понуда тоа може дополнително да ја зголеми побарувачката“, изјави Стере на енергетска конференција во Осло.
Во меѓувреме, цената на природниот гас продолжува да расте. Мегават-час гас со испорака во април на холандската берза TTF достигна 51,69 евра, што е за 3,4 проценти повеќе од претходниот ден. Во споредба со крајот на февруари, цената е повисока за дури 62 проценти.
Растот на цените се поврзува со новите геополитички тензии и воените настани на Блискиот Исток, кои ја зголемија неизвесноста околу глобалните енергетски испораки.
Европската унија веќе размислува за можни мерки за да го ублажи растот на цените на енергијата. Претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен изјави дека Брисел анализира повеќе опции, меѓу кои и потенцијално ограничување на цената на гасот.
Сепак, Норвешка (еден од најголемите снабдувачи со гас на Европа) предупредува дека ваквата политика може да создаде нови проблеми на пазарот.
Норвешкиот гас игра клучна улога во европското снабдување. Според податоците на Евростат, во третото тромесечје минатата година дури половина од увозот на гас во Европската унија доаѓал од Норвешка.
Во исто време, уделот на рускиот гас значително се намали, па Европа денес најголем дел од потребите ги покрива преку испораки од САД, Норвешка и Катар.
Дополнителен притисок врз пазарот создава и ситуацијата во Ормускиот теснец – една од најважните енергетски рути во светот. Според Меѓународната агенција за енергија, преку оваа теснина годишно поминуваат повеќе од 110 милијарди кубни метри течен природен гас.
Проблемот е што за голем дел од овие количини практично не постојат алтернативни транспортни правци, што ја прави европската енергетска стабилност уште почувствителна на геополитички кризи.
