Сè повеќе научни докази сугерираат дека лековите за слабеење од групата GLP-1 би можеле да имаат потенцијал и во лекување на зависности, вклучително и од алкохол, кокаин и други психоактивни супстанци.
Лекови како Ozempic, Wegovy, Mounjaro и Zepbound првично се развиени за лекување на Type 2 Diabetes и обезност, а денес ги користат милиони луѓе. Тие делуваат во цревата и мозокот, влијаат на варењето, нивото на инсулин и апетитот, со што ја намалуваат желбата за храна.
Сепак, научниците забележале дека кај дел од пациентите овие лекови го намалуваат и нагонoт за консумирање алкохол и други супстанци, што отвори нова област на истражување.
Професорот по фармакологија од Државниот универзитет во Оклахома, V. Kyle Simmons, кој го проучува влијанието на GLP-1 врз зависностите, вели дека резултатите досега се охрабрувачки.
„Ако се покаже дека овие лекови се безбедни и ефикасни за лекување зависности, тие би можеле да станат најчесто препишувани лекови против зависност“, изјави Симонс.
Студии со ветувачки резултати
Голем дел од досегашните истражувања се направени врз животни, но има и анализи кај пациенти. Една неодамнешна студија, објавена во списанието The BMJ, анализирала медицински податоци на повеќе од 600.000 пациенти со дијабетес тип 2.
Истражувачите од Washington University School of Medicine in St. Louis откриле дека луѓето кои користеле GLP-1 лекови поретки развивале зависности од алкохол, никотин, канабис, кокаин или опиоиди во споредба со пациенти кои користеле други терапии.
Според водечкиот автор на студијата, клиничкиот епидемиолог Зијад Али, ефектот бил изненадувачки широк.
„Станува збор за лекови за дијабетес и дебелина, а не за зависност. Она што изненадува е конзистентноста на ефектот кај различни супстанци“, рече тој.
Можно намалување и на смртноста од предозирање
Студијата покажала и дека кај луѓето со веќе постоечка зависност ризикот од смрт поврзана со дрога бил намален за околу 50 проценти.
Податоците на Centers for Disease Control and Prevention покажуваат дека во 2024 година повеќе од 79.000 луѓе во САД починале од предозирање, што го прави ова прашање сериозен здравствен проблем.
Сепак, експертите предупредуваат дека резултатите треба да се толкуваат внимателно. Професорот по епидемиологија од Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, Caleb Alexander, истакнува дека е можно пациентите кои користат GLP-1 лекови да се повеќе мотивирани да го подобрат своето здравје, што може да влијае на резултатите.
Потребни се поголеми клинички испитувања
Научниците нагласуваат дека се потребни големи, контролирани клинички испитувања за да се утврди дали овие лекови навистина можат да се користат како терапија за зависност.
Во моментов се спроведуваат или се планираат студии за алкохолна зависност, употреба на кокаин и опиоиди, а фармацевтските компании Novo Nordisk и Eli Lilly веќе тестираат нови терапии.
Иако резултатите се ветувачки, експертите предупредуваат дека се уште има многу непознати за долгорочните ефекти на овие лекови, особено кога станува збор за нивното влијание врз системот за наградување во мозокот и можните последици ако терапијата нагло се прекине.
