Крајната десница во Шпанија не доби нов голем замав на регионалните избори во Кастиља и Леон, иако Vox повторно остана важен фактор во политичката равенка. Народната партија победи со 33 пратенички места, социјалистите освоија 30, а Vox заврши со 14 мандати – само еден повеќе од претходно. Во контекст на европскиот наратив за незапирлив подем на радикалната десница, овој резултат испрати поумерена порака: Vox расте, но не со брзината што би значела драматичен политички пресврт.
Vox расте, но не ја менува рамнотежата како што се очекуваше
Во предизборниот период многу анализи ја поставуваа тезата дека Кастиља и Леон може да стане нов доказ за забрзување на крајната десница во Шпанија. AFP, во преглед на кампањата, предупредуваше дека Vox влегува во гласањето со амбиција дополнително да ја зајакне позицијата. Но конечниот резултат покажува нешто посложено: Vox останува третата сила, важна за мнозинства и коалиции, но не прави скок што би го оттурнал системот од рамнотежата меѓу традиционалната десница и социјалистите.
Народната партија освои 35,47% од гласовите и 33 пратенички места, а PSOE 30,74% и 30 места. Тоа значи дека главниот натпревар и понатаму се води меѓу двете големи партии, додека Vox останува силен, но не и пресудно трансформативен фактор. Во политичка смисла, тоа е важна разлика: партијата може да продолжи да диктира дел од десниот дневен ред, но сè уште не ја презема целосно сцената.
Шпанија повторно изгледа поотпорна од некои други европски земји
Ова не е првпат Шпанија да покаже дека крајната десница таму има лимити што не се исти како во други делови на Европа. Reuters уште по европските избори во 2024 пишуваше дека шпанските центристички партии успеале да го задржат подемот на крајната десница под контрола, за разлика од некои соседни земји. И овој регионален резултат се вклопува во таа поширока слика: Vox е важен, гласен и стабилен, но шпанскиот политички систем сè уште не му дозволува лесно да се претвори во централна оска на власта.
Тоа не значи дека опасноста е исчезната. Напротив, Vox и понатаму е доволно силен за да ја турка традиционалната десница надесно и да остане фактор без кој во некои региони тешко се составува власт. Но разликата меѓу „влијателен партнер“ и „доминирачка сила“ е политички огромна, а токму таа разлика ја покажа ова гласање.
Кастиља и Леон покажа дека радикалната десница има и лимити
Овој резултат е важен затоа што доаѓа во момент кога европската политика речиси автоматски секој избор го чита низ призмата на радикалната десница. Кастиља и Леон покажа дека крајната десница може да расте, а сепак да не добие забрзување што ја менува целата политичка карта. Тоа е важна нијанса и за Шпанија и за пошироката европска дебата: не секој напредок на Vox е доказ за незапирлив бран, исто како што ни секој добар резултат на традиционалната десница не значи автоматски радикализација на целото гласачко тело.
Следниот важен тест ќе биде дали овој резултат ќе се чита како знак дека Vox влегува во плато, или само како локално успорување пред следните национални и регионални пресметки. Засега е јасно едно: крајната десница во Шпанија не исчезнува, но во Кастиља и Леон не успеа да ја претвори предизборната енергија во голем политички пресврт.
