Србија стана првата европска земја со кинески суперсонични ракети CM-400, потврди претседателот Александар Вучиќ на 14 март, откако аматерски фотографии од авиобазата Батајница ги открија ракетите монтирани на МиГ-29. Хрватска веднаш го информира НАТО, а регионалната тензија ескалираше со меѓусебни изјави за закани и одвраќање.
Ракети кои летаат пет пати побрзо од звукот
Кинеските ракети CM-400 AKG – верзијата за странски пазар – имаат дострел до 250 километри и достигнуваат брзина од пет маха при приближување кон целта. Воениот аналитичар Александар Радиќ за РСЕ ги опишува како „драстичен чекор напред” кој далеку ги надминува сите претходни капацитети на српската армија. Главната карактеристика е токму брзината – одбраната од вакво оружје е „многу тешка задача” за секоја воздушна одбрана во регионот.
Пакистан и Србија – единствените купувачи
Според Стокхолмскиот меѓународен институт за истражување на мирот (SIPRI), Пакистан е досега единствената земја на која Кина и испорачала ракети CM-400 – 100 примероци нарачани во 2010, испорачани до 2019. Со оваа набавка Србија стана единствената земја во Европа со ваков систем, опкружена со членки на НАТО. Во последните пет години, 61 отсто од целокупниот воен увоз на Белград доаѓа од Кина, а во 2024 и првата половина од 2025 домашната одбранбена индустрија увезла кинеска стока во вредност од над 240 милиони евра – покажуваат царински податоци до кои имал пристап РСЕ.
„Загрепската жена” и реакцијата на НАТО
Хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ на 12 март најави дека Загреб ќе ги информира сојузниците во НАТО за новиот арсенал. На социјалните мрежи ракетата го доби прекарот „Загрепската жена” – алузија на нејзиниот дострел до хрватската престолнина. Вучиќ одговори дека тој лично ќе го извести НАТО и дека не се срами од она „што српски раце го создадоа” – иако ракетите се кинеско производство. Косовскиот министер за одбрана Ејуп Македонци изјави дека набавката покажува „хегемонистички тенденции”, додека Вучиќ тврди дека Србија се подготвува за можен напад од алијансата на Приштина, Тирана и Загреб.
Тајната цена и меѓународната обврска
Вучиќ призна дека ракетите се „ужасно скапи” и дека Белград добил „мал попуст”, но одби да ги открие ни количината ни цената. Сепак, Србија е должна по меѓународни конвенции да го пријави увозот на вакви системи – тие податоци се објавуваат во средината на годината за претходната. Доколку ракетите пристигнале во 2026, јавноста би можела да дознае колку ги има дури средината на 2027. Аналитичарот Радиќ потенцира дека со оваа набавка Белград влегува во „стратешки однос” со Пекинг кој дополнително ги комплицира преговорите за членство во ЕУ – ниту едно преговарачко поглавје не е отворено од 2021 година.
