Од Аполо 8 до Артемис 1, патот до Месечината веќе не е ист

Иако и двете мисии имаа иста цел, да стигнат до Месечината, начинот на кој патуваа до неа покажува колку многу се смени вселенската технологија за повеќе од половина век.
Foto: Screenshot, YouTube

Кога денес се споредуваат Аполо 8 и Артемис 1, најочигледната разлика не е само во тоа што двете мисии летаа во различни епохи, туку и во тоа што имаа различна логика на патување до Месечината.

Аполо 8 во 1968 година беше првата мисија со екипаж што стигна до лунарна орбита и затоа нејзината цел беше јасна и директна: што побрзо и попрецизно да се стигне до Месечината, да се влезе во блиска орбита и безбедно да се врати екипажот на Земјата. По нешто помалку од три дена лет, Аполо 8 влезе во елиптична орбита од околу 70 на 195 милји над Месечината, а потоа ја кружеше на приближно 70 милји височина, при што екипажот помина околу 20 часа во лунарна орбита. Тоа беше мисија на прецизност, брзина и докажување дека човештвото воопшто може да стигне толку далеку.

Артемис 1, повеќе од пет децении подоцна, покажа сосема поинаков пристап. Наместо блиска и компактна орбита околу Месечината, капсулата Орион влезе во т.н. далечна ретроградна орбита, односно многу поширока и подалечна траекторија што ѝ овозможи да остане подолго во стабилна гравитациска средина. Во текот на мисијата Орион стигна до 268.563 милји од Земјата и леташе околу 40.000 милји подалеку од задната страна на Месечината, што значи дека Артемис 1 не беше дизајнирана само да стигне до целта, туку да тестира како едно летало создадено за луѓе се однесува во услови што се поблиску до идните долготрајни мисии.

Токму тука е суштинската разлика меѓу двете мисии. Аполо 8 тестираше дали луѓето можат да одат до Месечината и назад. Артемис 1 тестираше како изгледа подготовката за многу подолго присуство околу Месечината. Кај Аполо 8, клучни беа навигацијата, влегувањето во орбита и враќањето дома. Кај Артемис 1, покрај навигацијата, се тестираа и однесувањето на леталото во длабока вселена, стабилноста на орбитата, работата на системите на Орион и условите што би биле важни за идни човечки мисии. Со други зборови, Аполо 8 беше „пат до Месечината“, а Артемис 1 беше „генерална проба за останување околу неа“.

Затоа разликата меѓу овие две траектории не е само технички детал или убав графички приказ. Таа открива и колку многу се смени самата идеја за освојување на Месечината. Во времето на Аполо, целта беше да се стигне таму прв. Во времето на Артемис, целта е да се создадат услови таму да се остане подолго, посигурно и поодржливо. Патот до Месечината денес веќе не е само прашање на пристигнување, туку и на тоа како да се изгради нова фаза на човечко присуство во вселената.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни