Како настана „Par godina za nas“ – момент што се претвори во вечност

Песната што подоцна беше прогласена за најдобра ex-YU песна на сите времиња не настанала како план, туку како нужност – во студио, во еден час, во состојба кога ништо друго не останало.

Создавањето на песната „Par godina za nas“ не било резултат на однапред осмислена стратегија, туку производ на акумулирана емоција и уметничка зрелост. Во доцните осумдесетти, Екатарина Велика веќе функционирала како бенд што не правел песни за моментот, туку за состојбата на времето. Иако Маргита Стефановиќ често знаела да каже дека нивните песни се „нешта што се остваруваат во едно попладне“, оваа песна барала подолго внатрешно зреење.

Уште во 1987 година, Маргита зборувала за љубовта како суштинска тема на нивната музика – не како романтична категорија, туку како свест за постоењето, за себе и за другиот. Фрагменти од текстови што не нашле место во претходни песни носеле токму таква тежина. Тие зборови, оставени на страна, подоцна станале темел за нешто поголемо и појасно.

Во 1988 година, бендот влегол во студио за снимање на нов албум, кој сè уште немал име. За првпат, условите биле речиси идеални – доволно време, добра опрема и стабилност. Но токму таа удобност создала необична тензија. Дел од песните биле доработувани во самиот студиски процес, од џем-сесии, без однапред фиксирана форма. Таа отвореност кон моментот оставила трага во звукот – амбиентален, фрагментарен, но искрен.

По неколку месеци работа, постоеле девет готови песни. Албумот на траката го носел работниот наслов „Зошто деца плачат?“, но чувството дека нешто недостасува било присутно. Тогаш, во мал простор и со ограничени технички можности, се случила „Пар година за нас“. Клавијатурите биле снимени моно, подмиксовите се правеле набрзина, а целиот процес бил концентриран во неколку дена.

Милан Младеновиќ подоцна потврдил дека финалниот текст бил напишан само еден час пред снимањето на вокалот. Аналитички гледано, токму таа брзина ја објаснува јасноста на песната. Кога нема простор за подобрување, останува само суштината. Песната не била песимистичка, иако зборувала за загуби, време и ограниченост. Во неа постоел морален повик – прво да се направи нешто добро за себе, како предуслов за доброто кон другите.

Критичарите подоцна ќе забележат дека во таа песна нема вишок, нема дистанца меѓу чувството и изразот. Музиката и текстот функционирале како еден организам, што ѝ овозможило на песната да ја надмине својата генерација. Таа престанала да биде само рок-песна и станала културен маркер.

Во 2006 година, по избор на слушателите на Радио Б92, „Par godina za nas“ била прогласена за најдобра ex-YU песна на сите времиња. Во 2024 година, реставрираниот видеоспот, објавен од Задужбината на Милан Младеновиќ, ѝ дал нов визуелен контекст. Но значењето останало непроменето – песна создадена во момент на крајна искреност, која продолжува да зборува и кога времето се менува.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни