Изворот Рашче, главниот снабдувач со вода за пиење за Скопје, е под сериозна закана од хромна контаминација преку подземни води. Депонија со јаловина од поранешната фабрика „Југохром” веќе години се наоѓа во непосредна близина. Доколку дојде до загадување, водата неповратно ќе се изгуби – шестовалентниот хром е канцероген и смртоносен.
„Југохром” – невидлива бомба за Скопје
Во непосредната околина на поранешната фабрика „Југохром” постои депонија со околу 900.000 кубни метри јаловина богата со хром. Иако физички оддалечена од изворот Рашче, преку подземни водени текови оваа маса претставува директна закана по главниот ресурс на чиста вода за пиење за скопјани.
Ана Чоловиќ Лешоска од граѓанската организација Еко-свест во неделното интервју за Радио Слободна Европа предупреди дека ризикот е итен и конкретен. Водата која се слива од јаловината веќе влегува во реките, а можноста за понирање на шестовалентен хром во подземните води на Рашче е реална, не хипотетичка.
Ако се загади – нема враќање
Лешоска нагласи дека евентуалното загадување не би значело само привремена забрана за пиење. Изворот Рашче би бил неповратно изгубен – водата не би можела да се користи дури ни како техничка. Шестовалентниот хром е класифициран како канцероген и смртоносен хемиски елемент за кој не постои практична технологија за прочистување на такво ниво на контаминација во природни водоносни слоеви.
Струга – предупредување за Скопје
Паралелен случај се одвива во Струга, чии жители цел месец немаа исправна вода за пиење од изворот Шум. Причина: нелегално ископување на две компании со години на зафатното подрачје. Основното јавно обвинителство во Струга оформи предмет и нареди увид на локацијата. Минатата недела водата беше прогласена за безбедна и забраната укината.
Лешоска потенцира системски проблем: во Македонија многу рурални средини и населби немаат легален водоснабдителен систем, со што нелегалните активности – ископ на чакал, производство на електрична енергија, изградба на објекти – над или близу зафатните места стануваат структурален ризик, не исклучок.
