Словенија денес гласа на парламентарни избори што може да ја одредат нејзината политичка насока за следните години. Во центарот на трката се либералното Движење Слобода на премиерот Роберт Голоб и десничарската СДС на Јанез Јанша, а според последните проценки ниту една страна нема јасен пат до самостојно мнозинство. Клучот повторно би можел да заврши кај помалите партии и кај постизборните коалиции.
Изборите не се важни само за внатрешната политика на земјата. Тие се следат и пошироко во Европа, затоа што исходот би можел да значи или продолжување на полибералниот курс на Голоб, или враќање на Јанша, политичар што често се поврзува со понационалистичка и популистичка десница. Во кампањата дополнителна тензија внесе и спорот околу можно странско мешање и обвинувањата за валкана изборна игра.
Голоб против Јанша
Актуелниот премиер Роберт Голоб влегува во изборната трка како лидер на влада што се обидуваше да ја задржи Словенија на полиберална и проевропска линија. Наспроти него е Јанез Јанша, ветеран на словенечката политика и лидер на СДС, кој со години важи за најсилното лице на десницата во земјата. Reuters и AP наведуваат дека анкетите пред гласањето покажувале тесна трка меѓу двајцата, со фрагментиран парламент како најизгледен исход.
Токму затоа денешниот изборен ден не се сведува само на тоа која партија ќе освои најмногу гласови. Во словенечкиот систем одлучувачко ќе биде и кој потоа ќе може да состави мнозинство во 90-члениот парламент. Тоа значи дека дури и победникот на изборите нема автоматски да биде и сигурен мандатар за новата влада.
Кампања под сенка на обвинувања
Финишот на кампањата го одбележаа и сериозни обвинувања за странско мешање. Неколку дена пред изборите, Голоб предупреди на можни обиди за поткопување на демократскиот процес, откако во јавноста се појавија информации за наводна посета на словенечкиот политички простор од лица поврзани со израелската приватна разузнавачка фирма Black Cube. Словенечките служби потврдија дека дел од тие лица биле во земјата, но не и наводите за конкретни контакти со Јанша. Тој ги негираше обвинувањата.
Ова и без конечна судска разврска внесе дополнителна тежина во изборите. Наместо класична кампања околу економија, реформи и социјални прашања, во последните денови фокусот се префрли и на прашањето колку словенечката демократија е отпорна на надворешен политички притисок.
Зошто изборите се важни и надвор од Словенија
Исходот од гласањето се следи и надвор од земјата бидејќи Словенија иако е мала членка на ЕУ и НАТО, во изминатите години зазеде поизразени ставови по неколку чувствителни прашања. Под Голоб, државата се позиционираше полиберално и во дел од надворешната политика, вклучително и околу Блискиот Исток. Можно враќање на Јанша би можело да значи и политички пресврт кон потврд десен курс.
Во исто време, овие избори се читаат и како тест за поширокото европско расположение. Ако десницата зајакне и во Словенија, тоа ќе биде уште еден знак дека политичкиот центар во делови од Европа останува под сериозен притисок од популистички и националистички сили.
Првото прашање е кој ќе излезе како најсилна партија. Но вистинската политичка битка би можела да почне дури по затворањето на гласачките места, кога ќе започнат разговорите за коалиција. Ако резултатите останат тесни, Словенија повторно би можела да влезе во период на тешки преговори, во кои малите партии ќе ја имаат улогата на клучни посредници за идната влада.
