Сите знаеме дека редовната физичка активност без разлика дали е некоја форма на вежбање или спорт е од суштинско значење за подобрување на физичкото и менталното здравје. Меѓу другите придобивки, со редовното вежбање се подобрува и благосостојбата како и когнитивното функционирање.
Сепак, преваленцата на недоволна физичка активност останува висока во Европа. Речиси половина од жителите на ЕУ, 45 проценти, изјавиле дека никогаш не вежбаат или не учествуваат во спортски активности.
Заедничкиот извештај на Светската здравствена организација (СЗО) и Организацијата за економска соработка и развој (ОЕЦД) сугерира дека зголемувањето на физичката активност може да спречи илјадници предвремени смртни случаи во ЕУ и да заштеди милијарди евра од трошоците за здравствена заштита на годишно ниво. Студијата открива дека јадењето доцна навечер ги тера луѓето да се чувствуваат погладни што води до зголемен ризикот од дебелина.
Преваленца на недоволна физичка активност (2016)*
Во 2016 година, повеќе од една третина (35,4 отсто) од возрасните луѓе во 27-те земји-членки на ЕУ биле недоволно активни, според податоците на СЗО. Сепак овие бројки варираа од 19 отсто во Финска до 46 отсто во Португалија.
Недоволната физичка активност беше особено застапена во некои јужноевропски земји за разлика од нордиските земји. Најниската стапка на физичка активност од 18 отсто бележеше Русија.
Истражувањето на Евробарометар, спроведено во април-мај 2022 година, дава многу свежи податоци за спортот и физичката активност во ЕУ.
Колку често вежбате или спортувате? (2022)
Кога жителите на ЕУ беа прашани колку често вежбаат или учествуваат во спортски активности, речиси половина (45 проценти) изјавија дека никогаш не вежбале. Скоро еден од пет жители (17 проценти) изјавиле дека ретко вежбаат или спортуваат, а само една третина од испитаниците (32 проценти) го правеле тоа периодично во некој распоред, додека само 6 проценти од анкетираните изјавиле дека редовно вежбаат.
Инаку вежбањето подразбира каква било форма на физичка активност што луѓето ја права како што се пливање, тренинг во спортски центар или спортски клуб или трчање во парк.
Истражувањето открило и дека полот, возраста, образованието и економскиот статус се директно поврзани со вежбањето во земјите членки на ЕУ.
Жените и постарите луѓе имаат помала веројатност да учествуваат во редовни спортски активности или пак да вежбаат, како и луѓето од пониските социо-економски групи.
Мажите вежбаат или спортуваат почесто од жените, односно 40 проценти од нив велат дека „никогаш“ не вежбаат или спортуваат, во споредба со 49 проценти од жените.
Луѓето на возраст од 15-24 години се оние кои потенцијално се најмногу предодредени да вежбаат или спортуваат, секако тоа е со одредени отстапки (54 проценти). Овој процент се намалува со возраста, од 42 отсто кај оние на возраст од 25-39 години, на 32 отсто во групата на возраст од 40-54 години и 21 отсто кај оние на возраст од 55 и повеќе години.
Вежбањето и спортувањето се поврзуваат и со образованието. Бројките говорат дека 31 отсто од оние кои го продолжиле своето образование до 20-годишна возраст или повеќе изјавиле дека никогаш не вежбале. Спротивно на нив или 74 отсто од луѓето кои го напуштиле училиштето на 15-годишна возраст или порано имаат многу поголема физичка активност.
Што ги мотивира луѓето да се физички активни или да спортуваат?
Повеќе од половина од Европејците (54 проценти) велат дека се занимаваат со спорт или некоја физичка активност за да го подобрат своето здравје. Тоа им е главна мотивација далеку пред која било друга причина.
Околу четири од 10 испитаници се занимаваат со спорт или други физички активности за да ја подобрат кондицијата (43 проценти) или да се релаксираат (39 проценти). Најмалку една четвртина од испитаниците рекле дека нивната мотивација е да се забавуваат (27 проценти), да ги подобрат физичките перформанси (27 проценти) или да ја контролираат својата тежина (25 проценти).
Зошто Европејците не вежбаат повеќе?
Недостатокот на време е убедливо главниот фактор што ги спречува луѓето ширум ЕУ редовно да учествуваат во спортот.
За 41 отсто од испитаниците недостатокот на слободно време е главна причина, додека за четвртина (25 отсто) од нив причината е во немањето мотивација или пак воопшто не биле заинтересирани.
Економскиот товар од недоволната физичка активност
Организацијата за економска соработка и развој проценува дека зголемувањето на физичката активност може да заштеди паритет на куповна моќ (ППП) од 7,7 милијарди евра годишно во трошоците за здравствена заштита, доколку секој човек има најмалку 150 минути физичка активност неделно.
Ваквиот економски терет е најприсутен во земји со голема популација, а со тоа и високи нивоа на трошоци за здравствена заштита, како што се Германија (2,1 милијарди евра), Италија (1,3 милијарди евра) и Франција (1,1 милијарди евра).
Извештајот на СЗО и ОЕЦД покажа дека ако секој го исполни препорачаното ниво на СЗО од 150 минути физичка активност со умерен интензитет неделно, тоа ќе:
• Спречете повеќе од 10.000 предвремени смртни случаи (луѓе на возраст од 30 до 70 години) годишно.
• Зголемување на очекуваниот животен век на луѓето кои сега се недоволно физички активни за 7,5 месеци.
