Статусот на фудбалската репрезентација на Иран за Светското првенство 2026 останува неизвесен поради политичките тензии меѓу САД и Иран. Контроверзни изјави на американскиот претседател Доналд Трамп и различни сигнали од Техеран ја отворија дилемата дали тимот ќе учествува на турнирот. ФИФА засега нема донесено одлука и најавува дека конечниот став ќе биде познат до крајот на април.
Политиката влезе на теренот на Светското првенство
Војната меѓу Соединетите Американски Држави, Израел и Иран ја префрли геополитиката и во светот на спортот. Според британскиот „Гардијан“, статусот на иранската фудбалска репрезентација на Светското првенство во 2026 година во моментов се менува речиси од час во час.
Американскиот претседател Доналд Трамп дополнително ја засили неизвесноста со изјава дека не смета дека е „соодветно“ иранската делегација да биде присутна на турнирот. Тој како причина ја наведе безбедноста на играчите и членовите на тимот.
Изјавата беше објавена на неговата социјална мрежа Truth Social, помалку од два дена откако претседателот на ФИФА, Џани Инфантино, изјави дека Трамп на средба во Белата куќа рекол дека Иран ќе биде „добредојден“ на турнирот.
Реакцијата од Техеран: „Никој не може да нè исклучи“
Контрадикторните сигнали од Вашингтон предизвикаа брза реакција од иранската фудбалска федерација. Во објава на Инстаграм тие порачаа дека „никој не може да ја исклучи репрезентацијата на Иран од Светското првенство“.
Во истата реакција беше наведено и дека САД не треба да бидат домаќин на турнирот ако постои закана за безбедноста на иранската делегација.
Дополнителна конфузија создаде и изјавата на иранскиот министер за спорт Ахмад Доњамали. Тој за државните медиуми изјави дека неговата земја „под никакви околности нема соодветни услови да учествува“ на Светското првенство.
Сепак, дел од иранските медиуми подоцна објавија дека не е донесена официјална одлука за повлекување и дека конечниот став ќе биде донесен на повисоко ниво во државниот врв.
Може ли ФИФА да го исклучи Иран
ФИФА засега официјално не размислува за исклучување на Иран. Неколку извори од светската фудбалска федерација за „Гардијан“ изјавиле дека одлука сè уште не е донесена.
Организацијата планира конечниот став да го донесе на својот годишен конгрес во Ванкувер на 30 април.
Генералниот секретар на ФИФА, Матијас Графстром, минатата недела изјави дека приоритет е „безбедно Светско првенство со сите квалификувани учесници“.
Статутите на ФИФА строго ја нагласуваат политичката неутралност, што значи дека организацијата се обидува да избегне одлуки кои би изгледале како политички притисок.
Историски гледано, вакви случаи се исклучително ретки. Најблискиот пример е Европското првенство во 1992 година кога Југославија беше исклучена по санкциите на Обединетите нации, а Данска ја замени и на крај го освои турнирот.
Што ако Иран сам се повлече
Според правилата на ФИФА, националните федерации не смеат едноставно да се повлечат од натпреварувања без последици.
Ако Иран реши да не учествува, може да се соочи со финансиски казни меѓу 275.000 и 555.000 евра, во зависност од моментот на повлекување.
Покрај тоа, дисциплинската комисија на ФИФА може да изрече дополнителни санкции, како забрана за учество во идни турнири.
Интересно е што во историјата на Светските првенства нема пример држава да се повлече од турнир по извршената ждрепка. Последниот таков случај е од 1950 година кога Франција и Индија не учествувале поради трошоците за патување.
Кој би можел да го замени Иран
Доколку Иран не учествува, правилата на ФИФА оставаат голем простор за дискреција. Федерацијата има право самостојно да одлучи кој тим ќе го заземе местото.
Најчесто се споменуваат Ирак и Обединетите Арапски Емирати како потенцијални замени, бидејќи тие се највисоко рангираните азиски селекции кои не се пласирале директно на турнирот.
Сепак, ситуацијата е комплицирана. Ирак во моментов се бори за место преку меѓуконтинентален плејоф, но дел од нивниот тим е заглавен во Багдад поради затворен воздушен простор предизвикан од воената состојба.
Дополнително, Обединетите Арапски Емирати, како близок сојузник на САД, исто така лобираат за можност да го добијат евентуалното празно место.
Одлуката што ќе ја следи целиот свет
Во овој момент ФИФА формално стои на ставот дека сака сите квалификувани репрезентации да играат на Светското првенство.
Но политичката реалност и безбедносните проценки може да ја направат оваа ситуација една од најконтроверзните во модерната историја на фудбалот.
Конечната одлука се очекува до 30 април, кога конгресот на ФИФА во Ванкувер ќе треба да даде одговор дали Иран ќе игра на Светското првенство во 2026 година.
