Жестоки удари на Иран во Заливот, неколку часа откако Трамп прогласи делумна победа

Иран гаѓа танкери со дронови и ракети во Персискиот Залив и Ормускиот Теснец – Техеран предупредува на „долготрајна војна на исцрпување”, додека сообраќајот низ теснецот паднал практично на нула

Иранскиот Корпус на стражарите на исламската револуција (КСИР) изврши серија напади врз комерцијални бродови во Персискиот Залив и Ормускиот Теснец на 7 март, истиот ден кога претседателот Доналд Трамп ја одржа својата прва прес-конференција од почетокот на војната и изјави дека САД веќе „победиле на многу начини”.

На 7 март, КСИР потврди дека го нападнал танкерот „Прима” со дрон во Ормускиот Теснец – бродот плови под малтешко знаме и наводно го игнорирал предупредувањето на КСИР да не го преминува теснецот. Во исто време, КСИР го нападна и танкерот „Луиз П” со дрон во Персискиот Залив, тврдејќи дека станува збор за американски брод. Британската организација за поморска безбедност UKMTO соопшти дека добила пријава за инцидент на 10 наутички милји северно од саудискиот пристаниште Ал-Џубаил.

Нападите на 7 март се дел од серија удари кои КСИР ги спроведува откако САД и Израел ја започнаа „Операција Епска беснотија” на 28 февруари. На 1 март, танкерот „Скајлајт” беше погоден северно од Хасаб во Оман, при што загинаа двајца индиски членови на екипажот. Истиот ден, танкерот МКД Виом беше погоден со дрон-брод, при што загина уште еден морнар. На 2 март, американскиот „Стена Империатив” беше двапати погоден во пристаништето на Бахреин, со еден загинат работник на пристаништето.

На 11 март, КСИР изврши нов бран напади. Тајландскиот брод „Мајури Нари” беше погоден со два куршуми додека поминуваше низ Ормускиот Теснец – пожарот го зафати машинскиот простор, а 20 од 23 членови на екипажот ги спаси оманската морнарица. Тројца членови остануваат исчезнати. Истиот ден, два нафтени танкери беа нападнати кај пристаништето Басра во Ирак – загина најмалку еден член на екипажот, а ирачките власти спасија 38 луѓе.

Ормускиот Теснец – премин низ кој поминуваат околу 20 отсто од светските испораки на нафта – практично е затворен за комерцијален сообраќај. Според податоци за следење на бродови, сообраќајот на танкери падна за речиси 70 отсто по почетокот на конфликтот, а потоа скоро целосно запре. На 7 март, само три преминувања беа регистрирани низ теснецот. Над 200 некомплијантни танкери останаа блокирани поради хаосот во Заливот, а осигурителните компании повлекоа полиси за ризик од војна.

Саудискиот нафтен гигант Арамко предупреди дека блокадата „ќе има сериозен удар врз светската економија”. Катарскиот министер за енергија Саад Ал-Кааби, пак, предупреди дека ако војната продолжи, произведувачите на енергија ќе бидат принудени да прогласат виша сила – потег кој „може да ги уриве економиите на светот”.

Иран го отвори теснецот исклучиво за кинески и индиски бродови. За Пекинг, одлуката дојде по обвинувања дека кинески субјекти им обезбедуваат оперативни информации на иранските сили. За Нова Делхи, пропустот беше договорен после преговори меѓу индискиот министер за надворешни работи Џаишанкар и неговиот ирански колега Аракчи, соопштија индиски медиуми на 12 март.

На прес-конференцијата на 9 март, Трамп изјави дека САД елиминирале над 90 отсто од иранските лансери за ракети и над 80 отсто од лансерите за дронови. „Веќе победивме на многу начини, но не сме победиле доволно”, рече тој, додавајќи дека ќе продолжат ударите кон „целосна победа”. Меѓутоа, советникот на КСИР Али Фадави го отфрли тоа на иранската државна телевизија: „САД и Израел мора да ја земат предвид можноста да се вовлечат во долготрајна војна на исцрпување која ќе ја уништи целата американска економија и ќе ги еродира сите воени капацитети до точка на уништување.”

Иранскиот претседател Масуд Пезешкијан на 7 март изјави дека Иран ќе ги запре ударите врз соседните земји доколку нападите не потекнуваат оттаму – но истата вечер, дронови погодија меѓународното летало во Дубаи.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни