Ескалацијата на конфликтот на Блискиот Исток сериозно ги менува очекувањата за светската економија и ги става централните банки пред тешка дилема – дали да го поддржат економскиот раст или да ја сопрат инфлацијата.
Според анализа на Ројтерс, растот на цената на нафтата и нарушувањето на глобалните енергетски пазари создаваат силен притисок врз економиите ширум светот.
Берзите во Азија веќе бележат пад, додека американскиот долар зајакнува како „сигурно прибежиште“ за инвеститорите. Во исто време, цената на нафтата надмина 110 долари за барел, што ги зголеми стравувањата од долготрајна војна на Блискиот Исток која може сериозно да ја наруши глобалната енергетска понуда.
Таквата ситуација може повторно да ја поттикне инфлацијата и да ги принуди централните банки да ги зголемат каматните стапки.
Ризици за економиите во развој
Централните банки во земјите во развој се соочуваат со особено тежок избор. На пример, индиската централна банка планирала да го стимулира економскиот раст со одржување на ниски каматни стапки.
Но војната меѓу САД и Иран го засилува бегството на инвеститорите кон американскиот долар, што може дополнително да ја ослабне локалната валута и да ја принуди Индија да интервенира на пазарот.
Слични проблеми може да се појават и во Тајланд и Филипините, кои би можеле да бидат принудени да ја напуштат својата попустлива монетарна политика, иако растечките трошоци за гориво веќе им создаваат економски притисок.
„Многу централни банки ќе се најдат пред многу тежок избор, бидејќи се под притисок и од пазарите и од владите“, предупредува економистот Тору Нишихама од Dai-ichi Life Research Institute во Токио.
Тој додава дека ризикот од стагфлација – комбинација од слаб економски раст и висока инфлација – расте од ден на ден.
Производствените економии под притисок
Особено ранливи се индустриски ориентираните економии како Јужна Кореја и Јапонија, кои силно зависат од глобалната трговија, стабилни пазари и ниски цени на суровините.
Економистите предупредуваат дека доколку цената на нафтата остане околу 110 долари за барел подолг период, тоа може сериозно да го намали економскиот раст во Јапонија.
Истовремено, централната банка на Јапонија има сè помал простор да ги игнорира инфлациските притисоци, бидејќи инфлацијата веќе речиси четири години е над целното ниво од 2 проценти.
Дилема и за развиените економии
Проблемите не се ограничени само на економиите во развој. И централните банки на развиените земји, вклучувајќи ги и американските Федерални резерви, се соочуваат со сложено балансирање меѓу економскиот раст, инфлацијата и политичкиот притисок.
Во Австралија, на пример, постои страв дека долгорочното зголемување на цената на нафтата може да ги оттурне инфлациските очекувања надвор од контрола.
Во Нов Зеланд, пак, економијата сè уште се опоравува од претходните зголемувања на каматните стапки, што ги става креаторите на политики во уште потешка позиција.
ММФ предупредува на нов инфлациски удар
Извршната директорка на Меѓународниот монетарен фонд, Кристалина Георгиева, предупреди дека дури и умерен раст на цената на нафтата може да има глобални последици.
Според нејзините проценки, доколку цената на нафтата се зголеми за 10 проценти и остане на тоа ниво поголем дел од годината, глобалната инфлација би се зголемила за околу 0,4 процентни поени.
„Отпорноста на светската економија повторно е ставена на тест поради новиот конфликт на Блискиот Исток“, изјави Георгиева на економски симпозиум во Токио.
Таа ги повика креаторите на политики да се подготват и за најлошите сценарија.
„Во ова ново глобално опкружување треба да размислуваме и за незамисливото – и да се подготвиме за тоа“, порача Георгиева.
