За да се разбере иднината на Зимските олимписки игри, понекогаш мора да се погледне наназад. Во 1956 година, Кортина д’Ампецо беше домаќин на Олимпијада на која сите дисциплини се одржуваа на отворено. Денес, седум децении подоцна, истиот регион повторно е дел од олимписката мапа, но под сосема поинакви услови.
Зимските олимписки игри Милано–Кортина 2026 ќе се одржуваат на повеќе локации: Кортина ќе биде домаќин на карлинг, женско алпско скијање и лизгачки дисциплини; Милано на сите затворени спортови – хокеј на мраз, уметничко лизгање и брзо лизгање; Ливињо и Бормио ќе ги примат фристајл скијањето, сноубордингот и машкото алпско скијање, додека нордиските дисциплини ќе се одвиваат во Вал ди Фиеме.
Но, ваквиот распоред не е само организациска одлука.
Олимписки игри што растат додека снегот исчезнува
Милано–Кортина 2026 ќе опфати осум спорта и 16 дисциплини – двојно повеќе отколку во 1956 година. Ќе бидат поделени 116 медали, а ќе настапат околу 2.900 спортисти. За споредба, во 1956 година учествувале 825 спортисти, а биле доделени 72 медали. Поголемите игри значат повеќе инфраструктура, повеќе терени, повеќе снег.
Во 1956 година, недостатокот на снег бил сметан за непријатност. Италијанската војска пренесувала снег од други делови на Алпите, но снежна бура два дена пред отворањето ја решила проблематичната ситуација. Денес, такво „природно решение“ веќе не може да се земе здраво за готово.
Како климатските промени ги погодуваат спортистите
Глобалното затоплување одамна не е апстрактна бројка. Според Светската метеоролошка организација, само во 2024 година, глечерите надвор од Гренланд и Антарктикот изгубиле 450 милијарди тони мраз. Во Алпите, експертите предупредуваат дека доколку трендот продолжи, 90–95% од глечерите може да исчезнат до крајот на векот.
Поранешната олимпијка Чеми Алкот сведочи за тоа преку лично искуство. Како дете, таа скијала на легендарната глечерска патека Валe Бланш над Шамони. Кога се вратила 25 години подоцна, глечерот бил намален за повеќе од 100 метри во волумен. „Кога еднаш ќе го видиш тоа, не можеш да го ‘не-видиш’“, вели таа за BBC.
Истражување на Eurac Research покажува дека количината на свеж снег во Алпите се намалила за 34% во последниот век, со драстично забрзување по 1980 година. Само во сезоната 2023/24 биле откажани 26 Светски куп натпревари поради недостиг од снег.
Елитните спортисти веќе мора да ги менуваат своите тренинг-календари. Сноубордерката Шарлот Бенкс вели дека сè почесто тренира на јужната хемисфера, бидејќи „европските глечери едноставно не издржуваат“.
Нејзината колешка Кејти Ормерод оди чекор подалеку – стравува дека идните генерации можеби нема ни да имаат можност да скијаат на природен снег.
Удар врз локалните заедници
Проблемот не е само олимписки. Со скратени или откажани сезони, ски-центрите низ Европа се затвораат. Во Франција, над 113 ски-лифтови се напуштени, а се проценува дека низ планините има повеќе од 3.000 напуштени инфраструктурни објекти – неми сведоци на еден модел што повеќе не функционира.
Цели локални економии, изградени околу зимскиот туризам, се доведени во прашање.
Што значи ова за иднината на ЗОИ?
Сето ова отвора суштинско прашање за иднината на Зимските олимписки игри. Наместо традиционалниот модел на јасно дефиниран град-домаќин, идните Олимпијади сè поверојатно ќе се одржуваат во пошироки региони, распоредени на повеќе локации каде што сè уште постојат услови за снег и ниски температури.
Бројот на земји што ќе можат да бидат домаќини ќе се намалува, а зависноста од вештачки снег ќе станува сè поголема – со директни последици врз животната средина, водните ресурси и локалните екосистеми. Во таков контекст, секоја идна Олимпијада ќе се соочува со сè потешка рамнотежа меѓу спортските амбиции, економските интереси и климатската реалност, поставувајќи го прашањето дали Зимските олимписки игри ќе успеат да се трансформираат без да ја изгубат својата суштина.
