Цените на храната во Европската унија во 2025 година пораснале за 2,8% во споредба со претходната година, покажуваат податоците на Евростат. Зад просекот, сепак, се кријат значителни разлики – како меѓу земјите, така и меѓу поединечните прехранбени производи, од кои некои забележале двоцифрен раст на цените.
Турција екстремен пример, Источна Европа над просекот
Турција се издвојува како апсолутен рекордер по инфлација на храна, со раст од дури 32,8% во 2025 година, што дополнително ги нагласува длабоките инфлаторни проблеми во земјата. На второ место е Косово со 7,6%.
Во рамки на ЕУ, највисока инфлација на храна е забележана во Романија – 6,7%. Високи стапки се регистрирани и во делови од Источна и Југоисточна Европа, вклучувајќи ги Бугарија, балтичките држави и Балканот, каде растот на цените најчесто се движел меѓу 4% и 7%, значително над европскиот просек.
Спротивно на тоа, Швајцарија е единствената земја во Европа каде цените на храната се намалиле – за 1,1%, додека на Кипар тие останале непроменети.
Меѓу водечките економии на ЕУ, Франција забележала најниска инфлација на храна од само 0,7%, што е и трета најниска стапка меѓу 36 анализирани европски земји. Германија и Шпанија имаат раст од 2,1%, додека Италија бележи 2,5%.
Чоколадо, замрзнато овошје и говедско месо со најголем раст
Од 64 основни прехранбени производи што ги следи Евростат, цените паднале кај осум производи, а кај еден останале непроменети. Сите останати поскапеле.
Најголем раст е забележан кај чоколадото, чија цена пораснала за 17,8%. Следуваат замрзнатото овошје со 13% и говедското и телешкото месо со 10%.
Јајцата поскапеле за 8,4%, путерот за 8,3%, а јагнешкото и козјото месо за 7,2%. Шеќерот, џемот и медот забележале раст од 6,8%, додека свежото полномасно млеко поскапело за 5,7%.
Каде цените паднаа?
Најголемо поевтинување е забележано кај маслиновото масло, чии цени паднале за 22,9% – значителен пресврт по наглите поскапувања во претходните години. Шеќерот поевтини за 11%, маслата и мастите за 5,4%, а компирот за 5,2%.
Големи разлики меѓу земјите
Растот на цените значително варирал од земја до земја. Цените на чоколадото пораснале за повеќе од 30% во Полска, Литванија и Естонија, додека во Албанија зголемувањето било само 1%.
Кај говедското и телешкото месо, Холандија, Хрватска и Латвија забележале раст од над 20%, двојно повеќе од просекот на ЕУ. Кај јајцата, Косово предничи со раст од 30%, а значителни поскапувања се регистрирани и во Чешка, Словачка, Португалија и Унгарија.
Путерот забележал двоцифрен раст во 12 земји, при што Косово и Шведска надминале 20%.
Извор: Euronews Business / Евростат / Associated Press
