Дали вашиот дом секогаш изгледа неуреден? Ако е така, не сте сами – сосема е нормално нередот да се натрупува од време на време.
Можеби речиси цела недела не сте биле дома или сте преоптоварени со рокови. И можеби живеете со многу цимери или имате деца кои создаваат хаос за неколку секунди. Каква и да е вашата ситуација, нередот им се случу0ва и на најдобрите од нас.
Меѓутоа, како што се зголемува нередот, така се зголемува и притисокот врз вашето ментално здравје. Ова е точно дури и ако сте се обучиле да го игнорирате нередот. Неуреден простор може да ви го отежни чувството на опуштеност во вашиот дом, што е последното нешто што го сакате.
Експертите објаснуваат како нередот влијае на вашето ментално и емоционално здравје, како и споделуваат практични совети за расчистување.
Науката зад нередот
Според експертите за ментално здравје, причините се разновидни и сложени и честопати укажуваат на нешто подлабоко.
„Нашите простори стануваат пренатрупани според количината на простор и енергија што ја имаме во тој момент“, вели терапевтката Џесика Роњак, LMHC, LPCC за Real Simple.
Таа додава дека нашата околина често го одразува тоа како се чувствуваме или со што се справуваме во моментот.
„За многумина од нас, помалку е веројатно да се грижиме за организацијата кога нашата енергија е фокусирана на нешто друго – како стрес, тага или преоптовареност. Нередот може да биде знак дека вашето внимание е насочено на друго место“, вели таа.
Во други случаи, нередот ја одразува тешкотијата да се ослободите од работите. „Работите се натрупуваат затоа што секое од нив има некое важно значење за нас, од кое чувствуваме дека не можеме да се откажеме“, објаснува Роњакова.
Но, едно е сигурно: Тоа нема никаква врска со мрзеливост или недостаток на мотивација, вели терапевтката Стефани Стил-Врен, PsyD, HSPP.
„Почесто се случува барањата на животот да ги надминуваат нашите ментални капацитети, па затоа нашите животни простори почнуваат да изгледаат запоставени“, вели таа, додавајќи дека го гледа нередот како знак на ментално преоптоварување, а не како маана на личноста.
Како нередот влијае на менталното здравје?
Нередот може да го зголеми когнитивното оптоварување, или количината на напор што му е потребен на вашиот мозок за да извршува задачи. Поконкретно, кога сте опкружени со неред, вашиот мозок мора постојано да обработува (и да реагира на) секој предмет што го гледа, вели Стил-Ренова.
Ова може да доведе до „постојано и ненамерно оптоварување што се меша во концентрацијата и нивото на енергија“. Преоптоварувањето може да резултира и со помалку исполнувачка работа и врски, а може да забележите и дека побрзо се иритирате.
Предизвикува непотребен срам
„Нарушувањето може да предизвика срам или самокритика“, вели Роњакова.
Таа дава пример: Ние го перцепираме нередот како нешто „лошо“ или срамно, па го интернализираме како личен неуспех, наместо како последица на околностите.
„Овој вид на осудување може да ви го отежни чувството на безбедност во сопствениот простор и да ја зголеми веројатноста дека ќе продолжите да го избегнувате“, забележува таа.
Го нарушува регулирањето на нервниот систем
Како што истакнува Стил-Ренова, нередот може да го наруши вашиот нервен систем. Ова е особено веројатно ако сте почувствителни или имате невродивергентни искуства.
„Нередот создава сензорен хаос што го отежнува одморот, преминот од една задача на друга и наоѓањето мир дома“, вели таа.
Го влошува стресот
„Како што се зголемува нередот, така се зголемуваат и стресот и анксиозноста“, објаснува Стил-Ренова.
Таа истакнува дека ова може да доведе до зголемени нивоа на кортизол (хормонот на стресот), како и чувство на преоптовареност, што потенцијално влијае на други области од животот.
„Зголемениот стрес може да доведе до раздразливост, послаб сон, затегнати или напнати односи, намалена способност за справување со животните барања, проблеми со депресија, па дури и физички заболувања и поголем ризик од болести“, вели таа.
Може да ги оштети врските
Исто како што нередот влијае на расположението, може негативно да влијае и на врските.
На пример, може да се чувствувате непријатно кога примате гости или виновни што излегувате наместо да чистите, што може да доведе до изолација.
Ако живеете со други, овие чувства можат да бидат уште поизразени и да доведат до дополнителен притисок врз врската. Дури и ако нередот не е ваш, може да предизвика негативни емоции како лутина и огорченост.
Совети за намалување на нередот
Идеално, треба да го спречите нередот пред да влезе во куќата. Но, ако веќе сте преполни со ситници, облека и кујнски предмети што никогаш не ги користите – од каде да започнете? Може да изгледа многу преоптоварувачки, но експертите нудат неколку совети.
Прво, поделете ја вашата работа на помали задачи што вашиот мозок може да ги справи, предлага Стил-Ренова.
„Започнете само со една површина – како ноќна масичка или дел од шанкот во бањата – и прославете ги тие мали победи“, вели таа.
„Наместо да се стремите кон целосно решение, поставете кратки временски рокови
„Рамки, на пример, чистите само десет минути, а потоа правите пауза. Исто така, помага да ја комбинирате задачата со нешто пријатно или релаксирачко, како слушање музика или интересен подкаст“, лаже таа.
Ако работата ви изгледа премногу тешка, размислете за барање помош. Професионален организатор може да ви помогне да го исчистите просторот и да воспостави систем што функционира за вас, што може да ви даде чувство на нов почеток. Друга опција е да побарате помош од доверлив пријател или член на семејството. Ако можете, направете го забавно – со оптимистичка музика и вкусни закуски!
Без оглед на тоа каде се наоѓате на вашето патување за расчистување, важно е да знаете дека целта не е совршено уреден простор.
„Совршено уреден дом не е неопходен за добро ментално здравје. Најважно е да имате простор што ве смирува и не ве стресира“, вели Стил-Ренова.
