Хаменеи го впери прстот кон Трамп: САД обвинети за жртвите од протестите во Иран

Врховниот лидер на Иран, ајатолахот Али Хаменеи, директно го обвини американскиот претседател Доналд Трамп за „жртвите и штетите“ настанати за време на масовните протести што ја потресоа земјата од крајот на декември. Според Хаменеи, немирите не биле спонтан израз на народно незадоволство, туку координирана акција поттикната од странство, со клучна улога на САД и Израел.

Во своето обраќање, иранскиот лидер дел од демонстрантите ги нарече инструменти на „странски агенди“, тврдејќи дека протестниот бран бил насочен кон дестабилизација на државата. Изјавите доаѓаат по неколкунеделни судири и жестока репресија, по кои улиците на Техеран и другите големи градови во последните денови изгледаат релативно мирни.

Сепак, дилемите околу вистинската цена на кризата остануваат. Најголемиот јаз е во бројот на жртвите. Американската организација за човекови права HRANA соопшти дека потврдила 3.090 смртни случаи, од кои 2.885 се демонстранти, додека иранските државни медиуми и официјални институции објавуваат значително пониски бројки.

Протестите започнаа на 28 декември 2025 година, првично предизвикани од економски притисоци, но брзо ескалираа во политички пораки и повици против клерикалната власт. Во текот на нивното задушување, меѓународните медиуми известуваа за масовни апсења и прекумерна употреба на сила, а пристапот до информации беше сериозно отежнат.

Клучен елемент на кризата беше и интернет-блокадата. Организации како NetBlocks регистрираа долг период на речиси целосен прекин на интернет и телекомуникациите, со само ограничено и нестабилно враќање на поврзаноста, што ја отежна независната проверка на сведоштвата и бројките од терен.

Од Вашингтон, Доналд Трамп испраќаше спротивставени пораки – од најави за поостар одговор, до тврдења дека иранските власти се повлекле од планови за масовни егзекуции на приведени демонстранти, иако Техеран никогаш јавно не потврди такво сценарио.

Во меѓувреме, иранската опозиција во егзил ја искористи кризата за засилени повици за промена на режимот, но засега нема јасни индикации дека протестите би можеле брзо да се обноват со ист интензитет.

Со тоа, кризата влегува во нова фаза: протестите се стишуваат, но битката за наративот и одговорноста се заострува. Додека Хаменеи вината ја префрла на „надворешниот непријател“, организациите за човекови права предупредуваат дека најтешката цена ја платија граѓаните – во услови на репресија, прекинати комуникации и ограничен пристап до независни информации.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни