По минатогодишните протести на младите во Непал, кои го принудија тогашниот премиер да поднесе оставка, хималајската држава во март излегува на избори, а главен фаворит е 35-годишен поранешен рапер.
По немирите во кои загинаа 77 лица и беше соборена владата, на младите демонстранти им се обрати тогашниот градоначалник на Катманду, Балендра Шах, попознат како Бален.
„Драга генерацијо З, пристигна оставката на вашиот убиец“, порача тој тогаш. „Сега вашата генерација ќе мора да ја води земјата. Подгответе се.“
Од рап-сцена до врвот на политиката
Пет месеци подоцна, музичарот кој политичко искуство стекна како градоначалник на Катманду (2022 – јануари 2026), доминира во трката за нов премиер пред општите избори закажани за 5 март. Иако во Непал нема релевантни анкети на јавното мислење, повеќе аналитичари и локални медиуми прогнозираат негова победа и пораз на традиционалната политичка елита.
Бипин Адхикари, експерт за уставно право и професор на универзитет во Катманду, изјави дека Шах е толку популарен што автобусите кои патуваат кон главниот град носат налепници со натпис „Патуваме во градот на Бален“.
Преземањето на власта би значело кулминација на драматичниот подем на човек кој се прослави со рап-музика насочена против политичките елити.
Предизвик за старите партии
Неговата победа би можела да ја редефинира политиката на оваа земја сместена меѓу Кина и Индија, со децении доминирана од воспоставени партии како комунистичката Communist Party of Nepal (Unified Marxist–Leninist) (CPN-UML), наклонета кон Кина, и центристичкиот Nepali Congress, традиционално поблизок до Индија.
Партијата на Шах, е релативно нова сила на политичката сцена и се позиционира во идеолошкиот центар. Во изборната програма најавува „урамнотежени надворешни односи“ со двете моќни соседни држави.
Контроверзии и критики
Дел од популарноста на Шах произлегува од неговиот мандат во Катманду, град со околу 850 илјади жители, каде што се фокусираше на инфраструктура, управување со отпад и подобрување на здравствените услуги.
Сепак, Human Rights Watch го критикуваше, обвинувајќи го дека користел полиција за заплена на имот на улични продавачи и бездомници. Во јануари поднесе оставка од функцијата градоначалник за да се кандидира на парламентарните избори.
Моќта на социјалните мрежи
За разлика од традиционалната политичка елита, Шах избегнува класични медиуми и директно комуницира со младите преку социјалните мрежи, каде што има повеќе од 3,5 милиони следбеници. Темните очила за сонце и проседата брада станаа негов заштитен знак.
Роден во семејство на лекар по ајурведска медицина и домаќинка, рано се насочил кон поезијата, а подоцна и кон рапот, инспириран од американски изведувачи како Tupac Shakur и 50 Cent.
Дипломирал градежништво во Непал, а магистрирал инженерство во јужна Индија, додека веќе бил музичка ѕвезда во својата татковина. Неговите песни, често критички настроени кон владејачката класа, брзо се проширија во земја каде околу 20 отсто од населението живее во екстремна сиромаштија. Песната „Balidan“ (Жртва) од 2019 година има повеќе од 12 милиони прегледи на YouTube.
Амбициозна економска агенда
Во програмата на RSP се најавува отворање 1,2 милиони работни места и запирање на масовната емиграција. Целта е зголемување на приходот по глава на жител од 1.447 на 3.000 долари, удвојување на БДП на 100 милијарди долари и воведување здравствено осигурување за целото население – сето тоа во рок од пет години.
Доколку младинската енергија се преточи во изборна победа, Непал би можел да влезе во нова политичка ера предводена од генерацијата З.
