„Ex nihilo: Репортажна поезија за Андалузија“ на Звонко Димоски е нов ракопис што на впечатлив начин ги спојува поезијата, патописот и документарниот пристап во современ книжевен текст. Инспирирана од културната и духовната историја на Андалузија, книгата ја претставува оваа шпанска област како простор на историска меморија, мит и лична внатрешна географија.
Станува збор за документарно-поетски циклус во кој Андалузија се појавува како повеќеслоен симбол. Делото ја развива формата на репортажна поезија, жанр што ги поврзува фактографијата, авторското сведоштво и поетската слика, отворајќи простор за поинакво читање и на патувањето и на поезијата.
Поетски циклус низ градови, личности и симболи
Книгата е составена од 24 тематски целини, посветени на конкретни места, личности и симболи од андалузиското културно наследство. Во нејзиниот фокус се градови како Кордоба, Гранада, Кадис и Херес, но и фигури како Ибн Зајдун, Валада и Лола Флорес, преку кои се отвора поширока историска и културна перспектива.
Секоја песна функционира како поетска репортажа, надополнета со елементи на историско толкување и кратки воведни белешки. Така, книгата создава впечаток на културна хроника во стих, во која личното доживување и документарната прецизност се движат заедно.
Андалузија како метафора за соживот и духовна светлина
Авторскиот пристап ја претвора Андалузија во симбол на повеќекултурност, соживот и духовна светлина. Во оваа книга се преплетуваат традициите на исламот, христијанството и јудаизмот, музиката на фламенкото и чувството на историска меланхолија, создавајќи слоевит поетски простор што е и реален и внатрешен.
Насловот „Ex nihilo“ ја носи идејата за создавање од ништо, но и за повторно воспоставување на културните врски преку поетскиот јазик. Во таа смисла, книгата ја третира Андалузија како метафора за нов почеток, враќање кон корените и можност за разбирање меѓу различни културни искуства.
Книга што отвора нов поетски модел
Со својот интеркултурен, визуелен и документарен карактер, „Ex nihilo: Репортажна поезија за Андалузија“ претставува значаен придонес во современата македонска книжевна продукција. Делото отвора простор за нови поетски модели и за афирмација на книжевноста како место на културен дијалог.
Книгата е во издание на „Полица“, а нејзината реализација е поддржана од Министерството за култура и туризам.
Гласови за книгата
Во освртот за делото, Ана В. Рингачева оценува дека ракописот му нуди на читателот можност да ја запознае Андалузија не како географски предел, туку како духовен простор, живо место што се преселува во срцето на читателот. Според неа, документарната прецизност постепено се преточува во чиста поезија, оставајќи силна емоционална трага и нова димензија во современиот македонски поетски израз.
Мариола В. Миколајчакова од Полска, пак, истакнува дека поезијата на Димоски создава впечатлива синтеза меѓу патописното сведоштво и лирската чувствителност, претворајќи го просторот во симболичен топос на внатрешното искуство. Според неа, токму преку тоа авторот успева да изгради поетски свет што е истовремено конкретен и универзален, близок и длабоко созерцателен.
