Европската мобилност за младите често изгледа како достапна и блиска: еден евтин лет, и веќе можете да се најдете во Париз, Барселона или Прага. Со огласите на low-cost авиокомпаниите кои нудат летови од 20 до 50 евра, се создава впечаток дека Европа е на дофат на раката.
Но, реалноста е далеку поинаква: додека самиот билет може да биде евтин, целокупната сметка за едно патување: визи, осигурување, сместување, храна и превоз ја прави вистинската цена на европското искуство многу повисока. Токму таа „невидлива“ цена ја поставува границата меѓу можноста и привилегијата, и ја открива класната и географската нееднаквост која сè уште постои меѓу младите во и надвор од ЕУ.
Евтините авиони создаваат лажен впечаток за достапност
Првото што многумина го забележуваат е колку ниски можат да бидат цените на летовите: некои low-cost компании нудат билети од 20 до 40 евра за летови од Скопје до големите европски градови, особено во март и април. На прв поглед, тоа ја прави Европа „блиску“ и достапна. Сепак, додека билетот може да изгледа како „половина работа завршена“, дополнителните трошоци често ја зголемуваат цената повеќекратно.
За патување од три до пет дена, дополнителни такси за багаж, трансфери од аеродромот, јавен превоз во градот и храна лесно можат да го зголемат буџетот за 100 до 200 евра. Доколку се додава и здравствено осигурување, кое е задолжително за некои земји и Erasmus+ активности, цената расте уште повеќе. За оние што патуваат во земји со шенген виза, таксата за апликација е дополнителни 80 евра, плус сервисни трошоци и осигурување.
Така, првичниот впечаток за евтино патување исчезнува: „авионскиот билет е 20 евра, останатото ѓавол и пол“. Ова создава илузија за Европа како блиска и евтина дестинација, која реално е привилегија за оние кои можат да ги покријат сите дополнителни трошоци.
Прашањето не е дали, туку колку патувања ќе можам да си дозволам
За многу млади луѓе, особено во земји со пониски примања, патувањето во Европа не е еднократна авантура, туку долгорочен избор: колку патувања можат да си дозволат во животот? Додека билетите се евтини, комплетните трошоци се често непредвидливи и голем дел од младите мораат да штедат месеци, па дури и години, за едно патување.
Европските програми како Erasmus+ ја намалуваат оваа бариера, покривајќи дел од трошоците за сместување, транспорт и живеење. На пример, програмата EU Youth нуди финансиска поддршка за учество во разни активности, вклучувајќи младински разменски проекти, волонтерство и обуки, додека Erasmus+ може да покрие дел од трошоците за патување, сместување, храна и осигурување за студентите и младите професионалци. Сепак, и таму има ограничувања: не сите трошоци се покриени, а пристапот до овие програми зависи од академски резултати, возраста, финансиската ситуација и локалните приоритети.
Оваа реалност ги прави патувањата не само лична одлука, туку и економски предизвик. За младите во помалку развиените региони, трошоците за патување ја ограничуваат можноста за личен и професионален развој, пристап до образование и културна интеграција, што го продлабочува јазот со врсниците од посилните економии.
Европската мобилност како привилегија ја продлабочува класната и географската нееднаквост
Европската мобилност денес често е привилегија, а не стандард. Кога младите од помалку развиените држави мораат да ја мерат секоја додатна ставка осигурување, храна, сместување, додека нивните врсници од богатите региони можат да патуваат со минимални трошоци, тоа создава јаз кој го надминува географското ограничување.
Нееднаквоста не е само финансиска: таа ја ограничава социјалната и културната експозиција, создава различни искуства во образование, професионална мобилност и личен развој. Нешто што во земјите како Германија или Холандија е достапно како стандардна можност за студентите и младите професионалци, во многу други држави останува сониште.
Од оваа перспектива, потребата за брза евроинтеграција и рамноправен пристап до мобилност станува не само економска или политичка, туку и морална обврска на ЕУ – за да младите имаат еднаков старт, без разлика каде се родени.
Евтините авиокарти ја создаваат илузијата за блиска и лесно достапна Европа, но вистинската цена на патувањето е многу повисока. Визите, осигурувањето, сместувањето и секојдневните трошоци ја откриваат суровата реалност: за многу млади прашањето не е „дали да патувам“, туку „колку патувања во животот ќе можам да си дозволам“. Европската мобилност како привилегија ја продлабочува класната и географската нееднаквост и ја потенцира потребата за инклузивни политики и реална евроинтеграција. Само кога овие бариери ќе се намалат, Европа навистина ќе стане континент достапен за сите млади, а не само за избраните.
