Генералната правобранителка на Судот на правдата на Европската унија оцени дека одлуката на Европската комисија за деблокирање милијарди евра средства за Унгарија треба да биде поништена, бидејќи Будимпешта не ги исполнила целосно условите поврзани со владеењето на правото и реформите во правосудството.
Тамара Чапета, водечка советничка на највисокиот суд на ЕУ, изјави дека Европската комисија не требало да ја одобри исплатата на околу 10 милијарди евра, затоа што Унгарија не ги спровела во целост правосудните реформи што биле поставени како услов за ослободување на средствата.
Замрзнати средства поради корупција
Комисијата во 2022 година ги суспендираше исплатите кон владата на премиерот Виктор Орбан, поради загриженост дека Унгарија не презема доволно мерки за сузбивање на корупцијата и зајакнување на независноста на судството.
Сепак, во 2023 година Брисел оцени дека се направени доволни законски измени и ѝ овозможи на Унгарија пристап до значителен дел од средствата од европските фондови.
Тужба од Европскиот парламент
Во 2024 година Европскиот парламент поднесе тужба против Европската комисија, тврдејќи дека извршната власт на ЕУ направила „очигледни грешки“ при донесувањето на одлуката.
Некои европратеници посочија дека средствата биле одобрени непосредно пред клучен самит на ЕУ, кога поддршката на Орбан била неопходна за усвојување на пакетот помош за Украина, што според нив отвора сомнеж за политичка мотивација зад одлуката.
Можно поништување на одлуката
Мислењата на генералните правобранители не се правно обврзувачки, но судиите често ги следат во конечната пресуда. Одлуката на Судот на правдата се очекува во наредните месеци.
Чапета оцени дека Комисијата „погрешно ги применила критериумите“ и не дала доволно јасно образложение за тоа како ги оценила реформите во унгарското правосудство. Таа нагласи дека Европската унија не смее да исплаќа средства на земји членки сè додека условените реформи не бидат целосно усвоени и применети во пракса.
Политички последици за Орбан
Дел од европските фондови за Унгарија и понатаму остануваат блокирани, поради што Орбан редовно ја обвинува Европската комисија дека врши политички притисок и се меша во внатрешните работи на земјата.
Правни експерти предупредуваат дека доколку Судот пресуди во корист на Европскиот парламент, Комисијата би можела да биде приморана да го надомести спорниот износ преку намалување на идните исплати кон Унгарија. Таквата одлука би можела да постави значаен преседан во примената на механизмот за владеење на правото во рамки на ЕУ.
Во меѓувреме, Орбан се соочува со сериозен политички предизвик пред парламентарните избори во април. Негов главен противкандидат е лидерот на десниот центар Петер Маѓар и неговата партија „Тиса“, кои ветуваат обновување на владеењето на правото и подобрување на односите со Европската унија. Според повеќето анкети, Маѓар моментално има предност.
Извор: The Guardian / AFP
