Во Европа се најавуваат нови ноќни возови, но недостатокот на финансирање и старата инфраструктура се сè уште сериозна закана за нивниот развој.
Ренесансата на европските ноќни возови долго време се најавува, но во реалноста, напредокот е бавен. Во декември, демонстранти во пиџами кампуваа во Амстердам, Лисабон и Виена, барајќи поголеми инвестиции во мрежата на европските спални возови.
Со 2026 година како клучна за новите линии, одлуките за финансирање и улогата на приватните оператори ќе одредат дали овие желби ќе се остварат.
Нови возови, стари проблеми
Австриските железници ÖBB се најголемиот оператор на меѓународни ноќни возови во Европа. Во 2026, компанијата ќе продолжи да инвестира во новата генерација на своите Nightjet возови, претставена со голема помпа во 2023.
„ÖBB инвестира над 500 милиони евра во нови Nightjet возови – повеќе од било која друга железница во Европа,“ вели Бернард Ридер, портпарол на ÖBB. „Вкупно 24 целосно нови ноќни возови ќе бидат во функција до средината на 2026.“
Сепак, ова е намалено од првичните планови за флота од 33 возови, бидејќи дел од средствата беа пренасочени кон дневни услуги, што потенцијално го ограничи темпото на воведување нови ноќни линии.
Во декември, ÖBB беше принудена да ја намали линијата Париз-Виена и Париз-Берлин поради намалување на субвенциите од француската влада. Овие линии беа пуштени во 2021 и 2023 година, со што покажуваат колку е ранлив развојот на нови линии.
Слични предизвици имаат и други европски оператори, како што беше случајот со планираниот швајцарски SBB ноќен воз од Базел до Копенхаген и Малме, кој беше откажан поради повлекување на финансирањето од швајцарскиот Парламент.
Проблемите со инфраструктурата, различните сигнални системи и ширини на шините помеѓу земјите, како и варијабилната побарувачка за нови услуги, дополнително го отежнуваат развојот на меѓународните ноќни возови.
Модернизација на ноќните возови
Новите возови, како австриските Nightjet, се клучни за зголемување на побарувачката, велат активистите од мрежата Back-on-Track. Повеќето ноќни возови во Европа сепак користат старо возило од 50-те до 70-те години.
Побрз, поудобен и поатрактивен ноќен воз може да ја зголеми довербата на патниците, да го намали стресот на проверките на границата и да им овозможи на патниците подобро искуство отколку да летат.
Некои земји веќе инвестираат: Италија, преку договор со Шкода, ќе добие 370 нови вагони со „хотел-стил“ кабини, а Франција планира 180 нови вагони за домашни линии, со опција за дополнителни 160.
Финансиски предизвици и зелена транзиција
Иднината на ноќните возови зависи многу од стабилно финансирање од владите. Иако јавниот интерес расте, побарувачката надвор од пиковите останува варијабилна. Сепак, ноќните возови се еколошки поволни – може да ја намалат емисијата на стакленички гасови до 3% од вкупните на ЕУ, според Back-on-Track.
Приватните оператори можат да преземат линии откако ќе се воспостави побарувачката, како што покажуваат примерите на Stockholm-Berlin и Paris-Berlin.
Нови линии во 2026
Во јуни, European Sleeper ќе поврзе Амстердам и Брисел со Милано, три пати неделно, со цени од 29 евра за седишта и околу 80 евра за основни спални места. Belmond’s Venice Simplon-Orient-Express ќе понуди луксузни италијански рути од Париз до Амалфи.
Сепак, големи празнини остануваат, особено во јужна и источна Европа, каде меѓународните ноќни услуги се ретки или непостоечки. За сега, ренесансата на европските ноќни возови е нестабилна, зависна од јавни субвенции, приватна иницијатива и политичка волја.
