Минхенската безбедносна конференција годинава испрати можеби едни од најдиректните и најконтроверзни пораки во последните години. Лидерите отворено зборуваа за иднината на Европа, војната во Украина, улогата на САД и глобалната нестабилност.
Макрон: „Европа мора да научи да биде геополитичка сила“
Францускиот претседател Емануел Макрон испрати силна порака за европската автономија.
„Европа мора да научи да биде геополитичка сила. Тоа досега не беше во нашата ДНК“, изјави Макрон во Минхен, пренесува Euronews.
Тој додаде:
„Нашите безбедносни интереси мора да ги дефинираме ние, а не некој друг.“
Макрон нагласи дека Европа не смее да остане зависна од други актери кога станува збор за одбраната и безбедноста, особено во услови на продолжена војна во Украина и глобални геополитички тензии.
„Нема да има мир без Европа, бидејќи Европа е дел од решението“, порача францускиот претседател.
Стармер: „Мора да бидеме подготвени да се бориме“
Британскиот премиер Кир Стармер испрати можеби една од најдиректните пораки кон европските партнери.
„Мора да ја изградиме својата тврда моќ, бидејќи тоа е валутата на нашето време. Мора да бидеме способни да одвраќаме агресија и, да, ако биде потребно, мора да бидеме подготвени да се бориме“, изјави Стармер.
Неговата изјава, според регионални медиуми, била сфатена како јасен повик Европа да инвестира повеќе во одбраната и да не се потпира исклучиво на трансатлантските гаранции.
Украина: „Секое одложување значи изгубени животи“
Украинската делегација испрати драматично предупредување до западните партнери.
„Секое одложување на воената помош директно се претвора во изгубени животи на фронтот“, изјавија украински претставници.
Според Ројтерс, украинската страна предупредила дека „заморот од војната“ во западните општества е опасен сигнал што Москва внимателно го следи.
Пораката од Киев беше јасна, без континуирана и засилена поддршка, позицијата на Украина на терен може сериозно да се влоши.
Европа и САД: неизвесност околу идните гаранции
Според Ројтерс, во Минхен се отворила и чувствителната тема за иднината на трансатлантските односи.
„Европа мора да се подготви за сценарио во кое безбедносните гаранции од САД нема да бидат автоматски“, изјавил висок европски функционер, пренесува агенцијата.
Германски владини претставници истакнале дека Европа мора да преземе „поголема одговорност за сопствената безбедност“.
Според Euronews, во повеќе панели се повторувала пораката дека „стратешката автономија повеќе не е избор, туку нужност“.
Остра реторика кон Русија
Во однос на Москва, пораките беа недвосмислени.
„Русија не смее да биде наградена за агресијата“, изјавил западен лидер, пренесува Ројтерс, додавајќи дека евентуален компромис без јасни гаранции за Украина би испратил опасен сигнал во меѓународниот поредок.
Некои учесници, според Euronews, сепак неофицијално признале дека „реалноста на теренот ќе го одреди темпото на дипломатијата“.
Блискиот Исток: „Светот е на работ“
Покрај Украина, значаен дел од дискусиите бил посветен на Блискиот Исток.
„Светот е на работ на поширока регионална ескалација“, предупредил еден од учесниците.
Повеќе лидери повикале на итна дипломатска иницијатива за спречување на проширување на конфликтите, оценувајќи дека нестабилноста може да предизвика нов бран миграција и дополнителен притисок врз Европа.
Рубио: „Немаме интерес да управуваме со контролиран пад“
Американскиот државен секретар Марко Рубио настапи со помирлив тон, но со суштински остри пораки. Како што пренесува РСЕ, во салата „речиси се слушна воздишка на олеснување“ поради неговиот дипломатски пристап.
„Ние секогаш ќе бидеме дете на Европа“, изјави Рубио, нагласувајќи ја историската и културната поврзаност меѓу САД и Европа.
Сепак, тој предупреди дека Западот живеел во „опасна илузија“ по Студената војна – верувајќи дека историјата е завршена и дека либералната демократија ќе се шири сама по себе.
Најсилна реакција во салата предизвикала неговата изјава:
„САД немаат никаков интерес да бидат пристојни и уредни управители на западниот ‘контролиран пад’.“
Рубио порача и дека европските сојузници мора да бидат способни сами да се бранат, додавајќи дека Вашингтон сака „силни партнери, а не сојузници што го рационализираат нефункционалното статус кво“.
Во однос на Украина, тој изјави дека прашањата за евентуален договор „се сведени на најтешките прашања на кои мора да се одговори“, додавајќи дека САД ќе продолжат да ја тестираат сериозноста на Москва околу преговорите.
Пресвртна година за Европа
Минхен 2026 покажа дека Европа се наоѓа на безбедносна раскрсница. Пораките на Макрон за геополитичка сила, драматичните апели од Украина и предупредувањата за можно намалување на американските гаранции ја нагласуваат неизвесноста што претстои.
Како што пренесуваат медиумите, конференцијата оваа година имаше поостар тон од претходните, со јасна порака: следните месеци ќе бидат клучни за безбедносната архитектура на Европа.
