Европската унија сака побрзо да ги пренесе новите технологии од лабораторија на терен. Европската комисија на крајот на март предложи нов инструмент наречен AGILE, вреден 115 милиони евра, чија цел е да го забрза развојот и тестирањето на одбранбени технологии во услови кога конфликтите сè повеќе се менуваат со темпо што традиционалните европски механизми тешко го следат.
Програмата е насочена кон технологии што би можеле брзо да се применат, односно во рок од една до три години. Во фокусот се вештачката интелигенција, роботиката, дроновите, квантното пресметување и други решенија што веќе се сметаат за клучни во современите безбедносни и воени системи. Според предлогот, AGILE треба да поддржи меѓу 20 и 30 проекти, со грантови од еден до пет милиони евра.
За разлика од досегашните европски програми, новиот модел е замислен како побрз и пофлексибилен. Најголемата промена е што ќе можат да аплицираат и поединечни компании, без обврска да формираат големи меѓународни конзорциуми, а финансирањето може да покрие и до 100 проценти од прифатливите трошоци. Со тоа Брисел се обидува да им отвори повеќе простор на стартапи и мали и средни компании, кои често имаат иновативни решенија, но тешко се пробиваат низ бавните и сложени европски процедури.
Во образложението на програмата Европската комисија отворено признава дека досегашниот систем не одговара на брзината со која се менува современото бојно поле. Како пример често се наведува фактот дека нови беспилотни и AI системи денес можат да се адаптираат за неколку недели, додека европските процедури за финансирање и набавка често траат со години.
Еден од симболите на таа бавност е Eurodrone, заедничкиот европски проект што почна уште во 2014 година, а чиј влез во употреба сега се очекува дури во 2031. Токму ваквите доцнења ја отвораат дебатата дали Европа навистина може навреме да развива сопствени капацитети или ќе остане зависна од постари системи и од надворешни партнери.
Сепак, AGILE засега е предлог, а не веќе активна програма. За да почне да функционира, потребно е одобрување од Европскиот парламент и од Советот на ЕУ. Ако биде усвоен, механизмот би можел да стане еден од најјасните сигнали дека Унијата влегува во нова фаза, во која одбранбената политика сè повеќе ќе се врзува со брзи технолошки иновации, а не само со класични индустриски и воени капацитети.
