Европската унија денеска направи значаен чекор кон целосна имплементација на трговскиот договор со администрацијата на американскиот претседател Доналд Трамп – договор кој од самиот почеток предизвикува критики дека ја става Европа во подредена позиција.
Министрите на земјите-членки го одобрија контроверзниот пакет со кој ЕУ ги намалува царините на индустриски производи од САД на нула, додека американската страна ја задржува стапката од 15% за европскиот извоз. Одлуката доаѓа во момент кога американските трговски претставници вршат силен притисок врз европските престолнини да го забрзаат процесот, а делегација од Вашингтон веќе одржа серија разговори во Брисел оваа недела.
Една од најжестоко дискутираните идеи – воведување на т.н. „рок на важност“ (sunset clause), кој би ги прекинал трговските олеснувања по пет години доколку договорот не се обнови – не доби поддршка кај земјите-членки. Според дипломатски извори, мнозинството влади не сакаат дополнително да го испровоцираат Трамп и да ризикуваат уште посилни трговски проблеми.
Договорот беше постигнат во јули, по месеци тензии што кулминираа со одлуката на Трамп да воведе високи царини за глобалните партнери, што тој го нарече „Ден на ослободувањето на Америка“. Додека ЕУ ги кратеше царините за САД, Вашингтон не се откажа од своите мерки, што во голем дел ја засили критиката дека Европа направила преголем отстапок.
И покрај силните реакции, денешното изгласување покажува дека земјите-членки стојат зад договорот, при што беше одобрен и механизам што ѝ дозволува на Европската комисија да го суспендира договорот доколку САД не го спроведат или ако американскиот увоз доведе до нарушување на европскиот пазар.
Но борбата сега се префрла во Европскиот парламент. Многу европратеници најавуваат жестока расправа, предупредувајќи дека постоечките услови ја ставаат ЕУ во неповолна и нерамноправна позиција. Германскиот европратеник Бернд Ланге, претседател на Комитетот за трговија, веќе ја внесе идејата за „sunset clause“ во извештајот што ќе ја отвори парламентарната дебата.
Во Комисијата, меѓутоа, владее загриженост дека секој обид за повторно преговарање може да ја разниша деликатната рамнотежа и да доведе до нова ескалација – сценарио што би го втурнало Атлантскиот сојуз во уште подлабока трговска војна.
Брисел и Вашингтон имаат рок до пролет за да постигнат заеднички текст. До тогаш, европските институции ќе треба да одлучат дали ќе го запечатат договорот каков што е, или ќе бараат порамноправни услови – со ризик тоа да ја разлути администрацијата на Трамп и да ја отвори вратата за нови економски мерки.
