Европската унија предупредува дека кризата предизвикана од војната на Блискиот Исток може да донесе долготраен енергетски шок, со повисоки цени и дополнителен притисок врз снабдувањето. Еврокомесарот за енергија Дан Јоргенсен изјави дека Европа мора да се подготви за сценарио во кое нестабилноста на енергетските пазари нема брзо да заврши.
Според Reuters, Јоргенсен во интервју за Financial Times рекол дека ЕУ ги разгледува „сите можности“ за ублажување на ударот, вклучително и рационализација на гориво и дополнително користење на стратешките резерви. Тој предупредил дека високите цени на енергијата би можеле да останат покачени подолг период, а недостиг кај одредени критични производи да стане уште поизразен во наредните недели.
Брисел веќе размислува и за реактивирање на дел од мерките што беа користени за време на енергетската криза во 2022 година. Според информациите, меѓу опциите што повторно се разгледуваат се ограничување на одредени мрежни трошоци и даноци за електрична енергија, можно ограничување на цените на гасот и дополнително оданочување на екстрапрофитите на енергетските компании.
Причината за ова ново предупредување е јасна: иако Европа не зависи директно од големи количества нафта и гас од зоната на конфликтот, таа е чувствителна на шоковите што се прелеваат преку глобалниот пазар. Reuters наведува дека особено ранливи се дериватите како керозин и дизел, а дополнителен ризик носат нарушените рути преку Ормускиот Теснец.
Последиците веќе се гледаат и во инфлацијата. Во еврозоната, инфлацијата во март достигна 2,5 проценти, над целта на Европската централна банка, при што енергетските трошоци пораснале за 4,9 проценти. Тоа значи дека кризата повеќе не е само прашање на енергетските компании и владите, туку директно се прелева врз сметките, транспортот и секојдневните трошоци на граѓаните.
Паралелно со тоа, во ЕУ веќе се отвора и политичка дебата за тоа кој треба да го понесе товарот од кризата. Reuters денес објави дека министрите за финансии на Германија, Италија, Шпанија, Португалија и Австрија побарале Европската комисија да воведе данок на екстрапрофит за енергетските компании, со аргумент дека дел од товарот од воената и ценовната криза не смее да падне само врз граѓаните и индустријата.
Сето ова покажува дека пораката од Брисел не е повик на паника, туку признание дека Европа влегува во период во кој ќе бидат потребни издржливост, координација и нови заштитни мерки. Засега, ЕУ не предупредува на „апокалипса“, но предупредува на можност за подолготрајна енергетска и економска нестабилност, чиј ефект веќе почнува да се чувствува низ целиот континент.
