Европската Унија одобри инвестиции во износ од 650 милиони евра за 14 прекугранични проекти во областа на електричната енергија и водородот, како дел од стратегијата за модернизација на застарената енергетска мрежа и максимално искористување на чистата енергија.
Најголем дел од средствата за електроенергетска инфраструктура ќе добие Шпанија – 180 милиони евра, додека Полска, Естонија, Латвија и Литванија заеднички ќе добијат 112 милиони евра. Дополнително, прекуграничен проект меѓу Романија и Бугарија е финансиран со 103 милиони евра.
Според Европската комисија, овие три иницијативи претставуваат најзначајните проекти за модернизација на електроенергетската инфраструктура, вклучувајќи и воведување на паметни електрични мрежи. Финансиска поддршка, иако во помал обем, ќе добијат и Австрија (1 милион евра), Грција и Египет (9 милиони евра), како и Словачка (62 милиони евра).
Средствата се доделени преку механизмот Connecting Europe Facility (CEF) и ќе се користат за подобрување на електричните мрежи и интеграција на обновливи извори, особено соларна и ветерна енергија, во согласност со новата иницијатива на Европската комисија за модернизација на енергетските системи и зајакнување на прекуграничната соработка.
Енергетската индустрија со години предупредува дека застарените мрежи немаат доволна флексибилност, капацитет и дигитална контрола за да се справат со нестабилното производство од ветер и сонце. Ова доведува до затнувања во системот, ограничување на производството и губење на електрична енергија без јаглероден отпечаток.
Без значајни надградби – како проширување на преносната мрежа, попаметни контроли и системи за складирање енергија – електричната мрежа може да стане сериозно тесно грло и економски товар, наместо решение за климатските промени.
Во Шпанија, со средствата од ЕУ ќе се развива хидроелектраната Агуејо, со цел до 2027 година да испорачува меѓу 9 и 10 гигавати електрична енергија – доволно за снабдување од 7,5 до 12 милиони домаќинства.
Проектот меѓу Полска и балтичките држави има за цел усогласување и зајакнување на нивната инфраструктура, што Комисијата го оцени како стратешки важно, особено поради нивната геополитичка близина до Русија. Во меѓувреме, Романија и Бугарија ќе работат на модернизација на дистрибутивните и преносните мрежи според стандардите за паметни мрежи и зголемување на регионалната поврзаност.
Европскиот комесар за енергетика и домување, Дан Јоргенсен, изјави дека овие проекти ќе овозможат „испорака на чиста и евтина енергија за потрошувачите“ и ќе придонесат за енергетскиот суверенитет на ЕУ.
Германија води во водородните проекти
Германија се издвојува како водечка земја во финансирањето на водородната инфраструктура. Проект за складирање водород во Гронау-Епе ќе добие 120,11 милиони евра, додека водородниот терминал во Вилхелмсхафен, предводен од Uniper, ќе добие 10,63 милиони евра.
Холандскиот ACE водороден терминал во пристаништето Ротердам ќе биде финансиран со 25,62 милиони евра, со цел увоз, складирање и конверзија на амонијак во водород за индустриска употреба.
ЕУ до 2030 година планира да произведува 10 милиони тони водород и да увезува уште толку, како дел од транзицијата кон чиста енергија. Следниот повик за финансирање на енергетска инфраструктура преку CEF е најавен за периодот април–јуни.
