Објавувањето на судските документи поврзани со случајот на Џефри Епстин не отвори само морална дебата, туку предизвика конкретни политички и професионални последици во повеќе земји. Името во чувствителен контекст, дури и без обвинение, во одредени демократии беше доволно за повлекување од функција, оставка или институционална дистанца.
Во неколку западни земји, објавувањето и повторното отворање на темата околу „Епстин-досието“ се совпадна со политички и институционални потреси. Во Велика Британија, најпознат пример останува принцот Ендру, кој во 2019 година се повлече од јавните кралски должности поради контроверзиите поврзани со случајот, а подоцна му беа одземени и титулите и покровителствата. Иако формално не беше кривично обвинет во Обединетото Кралство, јавниот притисок и штетата по угледот на институцијата доведоа до трајно повлекување од јавниот живот.
Во деловниот сектор, американската банка „Голдман Сакс“ потврди дека нејзината главна правничка, Кетрин Румлер, ќе се повлече од функцијата по објавувањето документи поврзани со Џефри Епстин, во кои се наведува дека нејзините контакти со него биле поблиски отколку што претходно се знаеше. Според извештаите на „Фајненшл тајмс“ и „Њујорк тајмс“, Румлер официјално ја напушта позицијата на 30 јуни. Документите покажаа дека таа примала подароци од Епстин и го советувала во одредени медиумски прашања, по што се засили јавниот и институционалниот притисок. Румлер преку портпарол изјави дека имала исклучиво професионален однос со него и дека не била запознаена со неговите кривични дела, но случајот сепак отвори прашања за кредибилитетот на позицијата што ја извршуваше.
Во Словачка, по објавувањето на делови од досието, советникот за национална безбедност на премиерот Мирослав Лајчак поднесе оставка. Според извештаите, неговото име и пораки беа објавени во документите што ги објави Министерството за правда на САД, по што следеше критика од опозицијата и медиумски притисок. Премиерот Роберт Фицо ја прифати оставката, истакнувајќи дека ја направил таквата одлука за да избегне дополнителни политички последици, иако ја опиша соработката со Лајчак како вредно дипломатско искуство. Иако објавените документи не значат утврдена кривична одговорност, фактот што комуникацијата со Епстин беше обелоденета доведе до предупредување за политичките ризици поврзани со јавните функции и кредибилитетот на јавните лица
Во други случаи, објавувањето на документи или засилената медиумска дебата околу контактите со Епстин се совпаднаа со повлекувања од јавни и корпоративни позиции. Дел од функционерите и раководителите објавија оставки или најавија заминување од функции во период кога темата беше повторно во фокусот на јавноста. Иако во повеќето случаи формалните образложенија за оставка не наведуваа директна правна одговорност, политичкиот контекст и јавниот притисок беа очигледен дел од амбиентот во кој тие одлуки беа донесени.
Токму тука лежи разликата: во одредени демократии, појавувањето во чувствителен јавен контекст може да отвори прашање на кредибилитет и институционална стабилност, па оставката се третира како начин да се заштити функцијата, а не како признание на вина.
Во регионот, дури и по сериозни скандали со јасни институционални пропусти, од финансиски афери до трагедии поврзани со системски слабости, ретко се развива култура на оставка. Наместо политичко повлекување, најчесто следуваат изјави, објаснувања, деманти или пренасочување на вината.
Разликата не е во тоа кој е формално виновен, туку во тоа како системот реагира на јавниот притисок и моралната одговорност. Таму, сомнежот и јавниот интерес отвораат институционален процес. Тука, реакцијата често завршува со прес-конференција.
Клучната теза не е „кој е виновен“. Тезата е дека во одредени демократии и самото споменување во чувствителен контекст може да доведе до политичка последица или повлекување од функција.
Кај нас, дури и по сериозни скандали со очигледни институционални пропусти, ретко се воспоставува култура на оставка. А систем без последици создава чувство дека одговорноста е формалност, а не обврска. Тоа постепено ја јаде довербата во институциите и ја еродира демократијата.
Прашањето, затоа, не е само што стои во документите. Прашањето е каква политичка култура градиме – култура на одговорност или култура на објаснување.
