Додека јавната дебата за вештачката интелигенција најчесто се фокусира на модели, перформанси и регулатива, технолошките гиганти сè повеќе се соочуваат со еден многу поголем проблем, достапноста на електрична енергија.
Според проценките на Меѓународната агенција за енергија (IEA), дата центрите во 2024 година потрошиле околу 415 TWh електрична енергија, што претставува околу 1,5% од глобалната потрошувачка. Во последните пет години, потрошувачката расте за околу 12% годишно. Проекциите покажуваат дека до 2030 година таа бројка може да достигне 945 TWh, а во сценарио на забрзан раст на AI дури и над 1.700 TWh до 2035 година. Тоа би значело дека дата центрите ќе станат еден од најголемите потрошувачи на енергија во светот.
За разлика од претходните технолошки фази каде ограничувањето беше интернет пропусноста или чиповите, денес главниот проблем станува стабилното снабдување со струја. Напредните AI системи бараат огромни GPU кластери кои работат 24/7, со потрошувачка која достигнува и над 120 kW по еден rack, што бара напредни системи за ладење и стабилна мрежа.
Сè повеќе компании инвестираат во долгорочни и стабилни извори на енергија. Microsoft потпиша 20-годишен договор за нуклеарна енергија и поддржа реактивација на електрана во Three Mile Island. Google работи на мали модуларни реактори (SMR). Amazon преку AWS инвестира во дата центри поврзани со нуклеарни електрани. Meta исто така истражува нуклеарни и стабилни енергетски извори.
Развојот на AI инфраструктурата добива и геополитичка димензија.
Франција, благодарение на нуклеарната инфраструктура, се позиционира како потенцијален европски AI центар. Саудиска Арабија и Индија исто така вложуваат огромни средства во развој на AI и дата центри. Сè повеќе, прашањето не е кој може да развие AI модели, туку кој може да ги напојува. Индустријата помина низ повеќе фази: интернет пропусност, cloud инфраструктура, производство на чипови, а сега – енергија.
Заклучокот на експертите е јасен: без стабилна електрична мрежа, дури и најнапредните AI модели нема да можат да функционираат во целосен капацитет. Енергијата станува новата основа на дигиталната економија, а контролата врз неа – клучен фактор за иднината на вештачката интелигенција.
