Шпанија денес треба да усвои итни даночни олеснувања за да го ублажи ударот од растот на цените на енергијата по војната со Иран. Според извештаите, владата на Педро Санчез планира да го намали ДДВ за горивата од 21 на 10 проценти, да ги суспендира акцизните давачки за јаглеводороди и да го укине данокот од 5 проценти на потрошувачка на електрична енергија. Ова е првиот посериозен европски фискален потег по новиот енергетски шок, во момент кога и Европската комисија најавува флексибилност околу даноци, мрежни трошоци и државна помош.
Шпанија отвора нова фаза на европски одговор
Шпанските мерки се важни затоа што покажуваат дека енергетскиот удар веќе не се третира само како берзанска епизода, туку како проблем што бара директна интервенција врз сметките на граѓаните и цените на горивата. Според Reuters, само суспензијата на давачките за јаглеводороди би можела веднаш да ги намали цените на дизелот и бензинот за 0,30 до 0,40 евра по литар.
Во исто време, Шпанија најавува и помош за најпогодените сектори. Тоа е сигнал дека енергетската криза повторно се претвора во поширока економска тема, а не останува само прашање за енергетските компании и пазарите.
Брисел бара начин како да ја намали сметката
Европската комисија веќе навестува дека може да предложи пониски даноци за електричната енергија и повеќе флексибилност за државна помош. Урсула фон дер Лајен изјави дека струјата во многу земји е оданочена значително повеќе од гасот и дека тоа мора да се промени, а Комисијата подготвува и механизам за поддршка на индустрии што се оддалечуваат од фосилни горива.
Но засега нема координиран европски пакет. Претседателката на Европската централна банка Кристин Лагард предупреди дека секој фискален одговор треба да биде привремен, насочен и внимателно дизајниран, бидејќи растот на цените на енергијата веќе носи инфлаторни ризици за еврозоната.
Енергетската криза веќе удира и врз патувањата
Последиците не остануваат само на бензинските и сметките за струја. Европските авиокомпании веќе предупредија дека растот на цените на горивото ќе се прелее и врз цените на билетите, особено како што истекуваат постојните договори за заштита од ценовни шокови. Дел од превозниците велат дека нема да можат бесконечно да ги апсорбираат повисоките трошоци.
Тоа значи дека кризата почнува да се чувствува на повеќе нивоа: од гориво и струја, до транспорт, туризам и пошироки трошоци за живот. ММФ исто така предупреди дека ако растот на енергенсите потрае, тоа ќе значи повисока инфлација и послаб глобален раст.
Европа повторно ја оттурнува редовната агенда
Во позадина на енергетскиот удар, ЕУ и натаму не успева да постигне договор за заемот од 90 милијарди евра за Украина. Виктор Орбан останува на ветото, а самитот во Брисел не донесе пробив. Тоа ја покажува пошироката слика: Унијата истовремено се обидува да се справи со Украина, Блискиот Исток и новите ценовни притисоци, без јасен заеднички одговор.
Затоа потегот на Шпанија е важен и политички. Тој сугерира дека ако Брисел не реагира доволно брзо, националните влади ќе почнат сами да го гасат пожарот. А тоа речиси секогаш значи нерамномерна и фрагментирана европска реакција.
