Ел Нињо e природен циклус на затоплување на површинските води во екваторијалниот Пацифик што ги менува временските услови ширум светот. Неговата спротивност, Ла Ниња, се карактеризира со постудени води и обично привремено го ублажува глобалниот пораст на температурите.
Научниците го ажурираа начинот на означување на климатските циклуси Ел Нињо и Ла Ниња поради забрзаните промени предизвикани од глобалното затоплување. Во меѓувреме, нова студија укажува дека необичниот пресврт меѓу овие два циклуса може да помогне да се објасни зошто глобалните температури нагло скокнаа во последните три години.
Просечната месечна температура на Земјата направи значителен скок над долгорочниот тренд на затоплување на почетокот на 2023 година, а растот продолжи и во 2025 година. Меѓу можните причини се зголемените емисии на стакленички гасови, намаленото загадување од бродови, подводна вулканска активност и посилна сончева активност.
Студијата објавена во списанието „Nature Geoscience“ анализира дека во 2022 година се зголемила таканаречената енергетска нерамнотежа на Земјата – разликата меѓу енергијата што доаѓа од Сонцето и онаа што се враќа во вселената. Поголема нерамнотежа значи повеќе заробена топлина и повисоки температури.
Истражувачите пресметале дека околу три четвртини од зголемувањето на оваа нерамнотежа може да се објасни со комбинацијата од долгорочно затоплување предизвикано од човекот и преминот од тригодишна Ла Ниња во топол Ел Нињо. Околу 23 проценти од неодамнешниот дополнителен пораст на топлината се поврзуваат со невообичаено долгата Ла Ниња, додека повеќе од половина се должи на согорување јаглен, нафта и гас.
Од 2020 до 2023 година Земјата помина низ ретка „тројна“ Ла Ниња, без Ел Нињо меѓу нив. За време на Ла Ниња, топлата вода останува подлабоко во океанот, што ја намалува количината топлина што се ослободува во вселената. Кога циклусот преминува во Ел Нињо, акумулираната топлина се ослободува и температурите нагло растат.
Паралелно со овие промени, Американската национална управа за океани и атмосфера (NOAA) го смени начинот на пресметување на Ел Нињо и Ла Ниња. Досега циклусите се дефинираа врз основа на отстапување од 0,5 степени Целзиусови од историскиот просек во одредени региони од Пацификот. Но во услови на постојано затоплување, „нормалното“ се поместува.
Затоа, од овој месец NOAA воведе релативен индекс што ги споредува температурите со останатите тропски региони. Разликата меѓу стариот и новиот метод може да достигне и до половина степен, што е доволно за да влијае врз класификацијата на циклусите. Новиот систем најверојатно ќе значи повеќе Ла Ниња и помалку Ел Нињо во споредба со претходниот модел.
NOAA прогнозира дека нов Ел Нињо би можел да се развие кон крајот на летото или есента. Доколку се формира, можно е да придонесе за нови глобални температурни рекорди во 2027 година и поекстремни временски настани ширум светот.
