Највисоките цени од 2008 година и енергетски шок незапаметен од 1970-тите би можеле да доведат до радикални промени во општеството. Доколку Ормускиот Теснец остане затворен за танкери поради конфликтот на САД и Израел со Иран, цената на нафтата би можела да достигне неверојатни 200 долари за барел, предупредуваат водечките енергетски аналитичари.
Овој теснец е „крвотокот“ на светската енергетика – низ него минува дури една петтина од вкупната нафта и течен природен гас во светот. Како одговор на нападите, Иран го блокираше преминот за американски и израелски бродови, додека за останатите воведе строги инспекции и такси, што предизвика хаос на берзите.
„Не постои механизам што ќе го запре поскапувањето“
Џејсон Бордоф, основач на Центарот за глобална енергетска политика во Њујорк, е дециден:
„Не постои политичка лост со која би се спречил растот до 200 долари ако Ормуз остане затворен. Станува збор за преголем дел од снабдувањето на глобалниот пазар за да може да се надомести од друго место.“
Иако цените во моментов се донекаде амортизирани од залихите кои поминаа пред блокадата, Бордоф предвидува дека во следните неколку недели светот ќе се соочи со „физичката реалност на недостигот“, што ќе ги принуди берзите енормно да ги кренат цените за да ја „убијат“ побарувачката.
Историски контекст: Полошо од 2008 и 2022 година
За споредба, највисоката цена на нафтата досега беше забележана во 2008 година (150 долари), што прилагодено на денешната инфлација изнесува околу 230 долари. Следниот голем шок беше во 2022 година по почетокот на војната во Украина, кога нафтата „брент“ достигна 139 долари.
Сегашната ситуација е веќе алармантна. Бензинот во САД веќе поскапе за 35% од почетокот на војната. Земјите кои директно зависат од блискоисточната нафта веќе најавуваат сериозни рестрикции. Консултантската куќа „Маквари“ смета дека постојат 40% шанси барелот да чини 200 долари доколку војната продолжи до јуни.
Трајни промени по примерот на 1970-тите
Експертите потсетуваат дека нафтениот шок од 1970-тите беше моментот кога светот масовно почна да гради нуклеарни централи и да бара алтернативи за фосилните горива. Бордоф смета дека оваа криза има потенцијал, преку трауматично искуство, да изнуди нови, трајни промени во начинот на кој човештвото ја користи енергијата.
