САД и Иран се согласија на привремен, двонеделен прекин на огнот, во обид да се избегне нова ескалација на конфликтот во последен момент пред истекот на рокот што го постави Доналд Трамп. Според информациите од светските медиуми, договорот е постигнат со посредство на Пакистан, а како дел од него Иран прифатил да овозможи безбеден премин низ Ормускиот Теснец, една од најважните светски енергетски рути.
Спогодбата во последен момент беше предмет на согласност на Иран да ја прекине блокадата на снабдувањето со нафта и гас преку теснецот, рече Трамп. Водниот пат обично обработува околу една петтина од глобалните испораки на нафта. Иранскиот министер за надворешни работи, Абас Аракчи, изјави во соопштение дека Техеран ќе ги прекине контранападите и ќе обезбеди безбеден премин низ водниот пат, доколку престанат нападите против него.
„Ова ќе биде двостран ПРЕКИН НА ОГАН!“, напиша Трамп на својата платформа Truth Social. „Причината за тоа е што веќе ги исполнивме и надминавме сите воени цели и сме многу далеку со конечен договор за долгорочен МИР со Иран и МИР на Блискиот Исток.“
Овој договор, сепак, не значи и конечен мир. Иран претходно одби привремено примирје без поширок политички договор и преку посредници испрати документ со 10 клучни барања, меѓу кои прекин на нападите, гаранции дека тие нема да се повторат, укинување на санкциите и услови поврзани со Ормускиот Теснец. Reuters објави дека токму тие барања остануваат основа на иранската позиција и во наредната фаза од разговорите.
Затоа сегашниот договор повеќе личи на пауза отколку на вистинско решение. Во информациите е наведува дека Иран прифатил двонеделен прекин на огнот и дека разговорите со САД треба да продолжат во Исламабад, но истовремено и двете страни ја задржуваат воената подготвеност, а исходот од дипломатската фаза останува неизвесен.
Економскиот ефект од договорот беше почувствуван речиси веднаш. По објавата за примирјето и за повторното отворање на Ормускиот Теснец, цените на нафтата нагло паднаа, а азиските берзи пораснаа. Медиумите јавуваат дека американската сурова нафта паднала за повеќе од 16 долари по барел, што покажува колку пазарите остануваат чувствителни на секоја промена околу Ормускиот Теснец.
Во оваа фаза, суштинското прашање не е само дали прекинот на огнот ќе трае две недели, туку и дали ќе отвори простор за посеопфатен и траен договор. Иран и натаму инсистира на своите услови, додека САД засега зборуваат за ограничена и привремена деескалација, што ја остава отворена главната неизвесност околу развојот на кризата.
