Роверот Perseverance на НАСА откри скриен древен речен систем длабоко под површината на Марс, во кратерот Језеро, каде што веќе со години се бараат траги од некогашна вода и можен микробски живот. Со помош на радарот RIMFAX, научниците мапирале подземни структури на длабочина поголема од 35 метри и утврдиле дека под денешната делта постои уште постаро делта-окружување, создадено пред околу 4,2 до 3,7 милијарди години. Откритието е објавено во списанието Science Advances и дополнително ја зацврстува сликата за Марс како планета што не била секогаш сува и мртва пустина.
Под површината се појави друг Марс
Научниците користеле податоци собрани од 78 минувања на роверот меѓу септември 2023 и февруари 2024 година, долж рута од околу 6,1 километар. Токму тие радарски мерења покажале накосени слоеви на карпи и канални структури какви што на Земјата се поврзуваат со таложење седименти од река што се влева во поголем воден басен.
Тоа значи дека денешната, веќе позната делта во кратерот Језеро не е единствената трага од вода во овој дел на Марс. Под неа лежи уште постар пејзаж, што упатува на повеќе фази на течење вода и таложење седименти. Наместо една кратка „влажна епизода“, Марс сè повеќе изгледа како планета со подолга и посложена водена историја.
Зошто е ова големо откритие
Клучното прашање за научниците не е само дали некогаш имало вода на Марс, туку колку долго таа се задржала. Колку е подолг тој период, толку се поголеми шансите некаде да се создале услови погодни за микробски живот. Тимот предводен од геомикробиологинката Емили Кардарели оценува дека подземното делта-окружување го продолжува периодот на потенцијална населивост на кратерот Језеро уште подлабоко во минатото.
Истражувачите проценуваат и дека дел од наслагите, познати како Margin, би можеле да бидат дебели и до 90 метри, што укажува на повеќекратни епизоди на таложење и ерозија. Со други зборови, ова не е случајна геолошка аномалија, туку трага од подолг и динамичен воден систем.
Зошто Језеро останува најважната адреса на Марс
Кратерот Језеро одамна е една од најважните научни локации на Марс. НАСА го избра токму затоа што уште пред слетувањето постоеја силни индикации дека таму некогаш имало езеро и речна делта. Новото откритие не ја менува таа приказна, туку ја продлабочува: Језеро сега изгледа како место каде водата не дошла само еднаш, туку оставала траги низ повеќе геолошки фази.
За потрагата по древен живот, тоа е голема работа. Фините внатрешни структури во седиментите би можеле подобро да сочуваат минерали, хемиски услови и можни биопотписи од дамнешни водени настани. Тоа не значи дека е пронајден живот, туку дека е пронајдено уште посилно место каде вреди да се бара.
Марс не станува помалку мистериозен, туку повеќе жив во научна смисла
Откритието е важно затоа што нè оттурнува од старата слика за Марс како едноставно „мртва“ планета. Наместо тоа, се појавува послоевита историја: реки, делти, езера, периоди на ерозија и нови наслаги. Колку повеќе научниците гледаат под површината, толку повеќе станува јасно дека одговорите за Марс нема да се најдат само во пејзажот што го гледаме, туку и во оној што со милијарди години бил скриен под него.
