Некој керамички прибор за јадење и хартиени чаши што се користат за топли пијалоци можат да ослободат штетни супстанции како што се олово, кадмиум, микропластика и PFAS хемикалии. Експертите предупредуваат дека белите керамички садови и садовите за готвење од не’рѓосувачки челик се меѓу најбезбедниот избор за секојдневна употреба.
Неодамнешна студија предупреди за потенцијалните здравствени ризици од одредени шољи и чаши при секојдневна употреба.
Во студијата насловена како „Голтка што паѓа посилно“, беше утврдено дека пет од вкупно 30 тестирани керамички производи што се продаваат на Србија се небезбедни, бидејќи содржат нелегални количини на олово и кадмиум.
Таканаречените „хартиени“ чаши привлекоа посебно внимание. Истражувањето спроведено пред неколку години покажа дека по 15 минути контакт со топол пијалок, тие можат да ослободат десетици илјади микропластични честички, како и траги од тешки метали.
Во разговор за РТС, магистер по физичка хемија Ана Пешиќ од Центарот за тестирање на храна истакна дека обичната бела керамичка чаша е најбезбедна за топли пијалоци.
Крвна анализа
„Хартиените чаши не се здрави. Доколку навистина беа направени од хартија, не би можеле да држат течност. Однатре се обложени со PFAS соединенија, таканаречени вечни хемикалии, кои се исклучително штетни. Под влијание на топлина, овие супстанции преминуваат во пијалокот и на тој начин влегуваат во телото“, објаснува Пешиќ.
Керамичките шолји во боја, како и оние со разни декорации, не се сметаат за безбеден избор, бидејќи боите и премазите често содржат хемикалии кои можат да бидат штетни за здравјето.
Садовите како што се тенџериња и тави, исто така, можат да бидат проблематични, бидејќи се користат на високи температури. Затоа, како што вели Пешиќ, материјалот од кој се направени е клучен.
„Секогаш би претпочитала не’рѓосувачки челик и леано железо, што вклучува и стакло и висококвалитетна керамика. Ова се долготрајни, отпорни и безбедни материјали за подготовка на храна“, нагласува таа.
Тефлонот, иако практичен, всушност е вид пластика со PFAS облога што му дава својства што не лепат. Проблемот настанува кога ваквите садови се оштетени или изложени на високи температури, бидејќи тогаш доаѓа до ослободување на мали честички кои завршуваат во храната.
„Тие честички со текот на времето се акумулираат во телото. Тие дејствуваат како ендокрини нарушувачи, можат да бидат канцерогени и да имаат негативен ефект врз срцето, бубрезите и црниот дроб“, предупредува Пешиќ.
Самата пластика, истакнува таа, не е нужно лоша, но дополнителните премази што се користат за да се направи пофункционална се најголемиот проблем.
„Кај пластичните производи, најважно е да не се загреваат и да не се оштетуваат или изгребуваат“, додава таа.
Центарот за тестирање на храна редовно ги контролира предметите од општа употреба, а самите производители ги доставуваат производите на анализа. Повеќето од тестираните производи се безбедни, додека оние што не ги исполнуваат стандардите, по лабораториските тестови, се повлекуваат од пазарот со одлука на надлежните институции.
