Тим астрофизичари од Универзитетот во Орегон открија еден од најмоќните и најенергетски феномени во универзумот досега – супермасивна црна дупка која, според проценките, е десетици трилиони пати помоќна од „Ѕвездата на смртта“ од филмската сага Star Wars.
Според новото истражување, црната дупка веќе четири години континуирано испушта огромна количина енергија, што е исклучително ретко за ваков тип космички настани. Научниците очекуваат емисијата на радио-бранови да продолжи и во наредната година, со врв во 2027 година.
Космички џет со екстремна енергија
Енергијата потекнува од остатоците на ѕвезда која се доближила премногу блиску до црната дупка и била распарчена од нејзината гравитација. Од системот излегува моќен џет од енергија, кој според научниците е меѓу најсјајните и најенергетски структури некогаш забележани, споредлив со гама-зрачен изблик.
Во поп-културна смисла, силата на овој феномен се проценува на најмалку еден трилион пати, а можеби и до 100 трилиони пати поголема од фиктивното оружје од Star Wars.
„Ова е навистина невообичаено. Тешко е да се најде нешто што расте по интензитет толку долго“, изјави Ивет Сендес, астрофизичарка од Универзитетот во Орегон и водечки автор на студијата.
Истражувањето е објавено во угледното научно списание Astrophysical Journal.
Што ја прави оваа црна дупка толку посебна?
Настаните кога ѕвезда се приближува до црна дупка и се распарчува од нејзината гравитација се познати како плимни деструктивни настани (tidal disruption events – TDE). Во такви случаи, ѕвездата се издолжува и распаѓа во процес популарно наречен „шпагетизација“, термин што го популаризираше Стивен Хокинг.
Но, она што ја прави оваа црна дупка исклучителна е фактот што емисијата на огромна енергија продолжува со години, наместо брзо да згасне – што е вообичаено за ваквите настани.
Сендес го идентификувала овој феномен уште во 2018 година, но вистинското изненадување дошло во 2022, кога забележала дека објектот сè уште зрачи интензивни радио-бранови.
Денес, зрачењето е 50 пати посилно отколку во 2019 година, а енергијата се исфрла во форма на еден насочен џет, додека околината на црната дупка емитува многу слаба видлива светлина.
„Jetty McJetface“ – црна дупка што ги збунува научниците
Научното име на објектот е AT2018hyz, но Сендес неформално ја нарекла „Jetty McJetface“ – во духот на научниот хумор.
Иако никој не може со сигурност да каже до кој степен ќе расте енергијата, научниците внимателно ја следат. Истовремено, тие трагаат по други слични црни дупки кои можеби досега останале незабележани.
„Можно е вакви феномени да се почести отколку што мислиме – само досега не сме знаеле каде да гледаме“, велат истражувачите.
