Пред точно 50 години, на 22 јануари 1976 година, се случи еден од најзначајните моменти во историјата на цивилното воздухопловство. Два авиона Concorde, еден на British Airways кој полета од Лондон кон Бахреин и друг на Air France од Париз кон Рио де Жанеиро, истовремено тргнаа на своите први комерцијални патнички летови. Со оглушителниот звук на моторите започна ерата на надзвучните патувања.
Concorde беше технолошки шок за своето време. Со карактеристичните делта-крила, подвижниот нос и брзина од околу 2.180 километри на час, леташе двојно побрзо од звукот. Најпознатата рута, Париз – Њујорк, траеше околу три и пол часа, речиси двојно пократко од денешните стандардни летови. На височини до 18 километри, патниците низ прозорците ја гледаа закривеноста на Земјата, додека летот стануваше симбол на престиж, моќ и луксуз.
Но надзвучната брзина имаше и висока цена. Огромната потрошувачка на гориво, екстремно скапото одржување и ограничувањата поради силниот звучен удар (таканаречениот sonic boom) го принудија Concorde најчесто да лета над океаните. По трагичната несреќа на Air France во 2000 година и падот на побарувачката, програмата стана финансиски неодржлива. Air France го повлече авионот во јуни 2003, а British Airways неколку месеци подоцна, со што заврши една кратка, но митска епоха.
Денес, прашањето повторно се отвора: дали надзвучните летови можат да се вратат? Главната пречка и натаму е звучниот удар, поради кој уште од 1970-тите надзвучните летови над копно се забранети во САД. Токму тука стапува во игра NASA со експерименталниот авион X-59. Ако тестовите успеат, би можело да се отвори пат за нови регулативи.
Сепак, климатските цели поставуваат дополнителни ограничувања. Европската Унија и САД бараат авијацијата да се движи кон нулта емисија до 2050 година, што ги прави надзвучните авиони скапи и тешки за усогласување со зелените стандарди. Компании како Boom Supersonic развиваат нови модели, меѓу кои и Overture – авион за околу 65 патници, кој ветува летови од крајот на деценијата по цена споредлива со онаа на бизнис класата.
Оптимистите веруваат дека технолошкиот напредок може да донесе „потивок и почист“ Concorde за 21 век. Скептиците, пак, предупредуваат дека регулативите, емисиите и прашањето дали пазарот ќе прифати скапи билети остануваат сериозна пречка. Пет децении по првиот лет, Concorde и понатаму лета – барем како идеја што ја предизвикува имагинацијата за иднината на патувањето.
