Регулаторната комисија за енергетика во понеделник, 23 март, ќе донесе нова одлука за цените на горивата – и сите индикатори покажуваат дека таа ќе биде рекордна. Brent во четврток скокна до над 115 долари за барел, а просекот за петте работни дена врз кои РКЕ ја темели пресметката е околу 10-12 отсто повисок од претходната неделна база. При непроменет тренд, дизелот може да го пробие прагот од 100 денари за литар.
Brent над 115 долари – најголем скок оваа недела
Во четврток, 19 март, цената на Brent суровата нафта скокна до над 115 долари за барел, со дневен пораст од 7,2 отсто. Тргнувањето е директна последица од иранските напади врз енергетска инфраструктура во Катар, Саудиска Арабија и Обединетите Арапски Емирати, кои следуваа по израелскиот удар врз гасното поле Саут Парс. Од почетокот на конфликтот на 28 февруари, Brent порасна за околу 80 отсто.
Методологијата на РКЕ го пренесува растот директно на пумпите
Регулаторната комисија за енергетика ги одредува максималните малопродажни цени секој понеделник, врз основа на просекот на референтните цени на дериватите на светскиот пазар и курсот на доларот во однос на денарот во изминатите пет работни дена. Таа формула значи дека скокот на нафтата од оваа недела целосно ќе се одрази во одлуката од 23 март. Претходната пресметка, донесена на 17 март, веќе го зголеми бензинот на 86,5 денари и дизелот на 92 денари за литар – раст од 8,98 отсто во однос на претходната одлука.
Проекција: дизел над 100, бензин кон 95 денари
Ако просечниот Brent за петте работни дена (14-19 март) остане во рамките на 110-113 долари, РКЕ во понеделник би можела да ги зголеми цените за дополнителни 9-13 отсто кај дизелот и 8-10 отсто кај бензините. Тоа би значело ЕУРОСУПЕР БС-95 во распон од 94 до 96 денари, ЕУРОСУПЕР БС-98 до 99 денари, а ЕУРОДИЗЕЛ меѓу 101 и 105 денари за литар. Дизелот расте побрзо затоа што блискоисточните референтни цени, Oman и Dubai, го надминаа прагот од 150 долари – а тие имаат поголема тежина во пресметката на дизелот.
Деескалација или нови напади ја одредуваат следната одлука
Проекцијата важи при непроменет тренд. Дипломатски пробив или отворање на Ормутскиот теснец би можеле да ги задржат или намалат цените. Спротивно, нови напади врз енергетска инфраструктура – каков беше четвртошкиот удар врз Саут Парс – би ги направиле горните бројки конзервативна проценка. Аналитичарите на Wood Mackenzie и Vanda Insights веќе укажуваат дека при продолжена блокада на теснецот, Brent може да се движи кон 150, па дури и кон 200 долари за барел.
Дизелот ги погодува сите, не само возачите
Поскапувањето на дизелот не е само прашање за индивидуалните возачи. Транспортниот сектор, дистрибуцијата на прехранбени производи и земјоделството директно зависат од неговата цена, а секое значајно поскапување неизбежно се прелева во малопродажните цени на основните животни намирници. Владата на премиерот Мицкоски ја разгледува можноста за намалување на ДДВ на горивата, но засега без официјална одлука.
