Небото можеби нема засекогаш да остане сино

Научниците објаснуваат зошто небото денес е сино, како се менувало низ историјата на Земјата и зошто во далечна иднина може повторно да добие поинаква боја.

Синото небо често го доживуваме како нешто трајно и непроменливо, но науката вели дека неговата боја не е вечна. Таа зависи од сончевата светлина и од составот на атмосферата, а низ историјата на Земјата веќе се менувала. Научниците сметаат дека и во иднина може повторно да се промени, и поради климатските промени и поради далечните еволутивни промени на планетата.

Причината зошто денес небото ни изгледа сино е во т.н. Рејлиево расејување. Белата сончева светлина ги содржи сите бои, но сината има пократка бранова должина и затоа повеќе се расејува низ атмосферата, исполнета со азот, кислород и водена пареа. Токму тоа расејување му ја дава на дневното небо препознатливата сина боја.

Но оваа слика не била иста отсекогаш. Според научните објаснувања, раната Земја имала сосема поинаква атмосфера, создадена претежно од вулкански гасови, со многу јаглерод диоксид и азот, но со многу малку кислород. Големата промена дошла пред околу 2,4 милијарди години, кога цијанобактериите почнале преку фотосинтеза да ослободуваат големи количества кислород. Дури со постепеното создавање на атмосфера слична на денешната, небото ја добило сината боја што ја знаеме денес.

Краткорочно, синото небо нема да исчезне. Научниците велат дека загадувањето, шумските пожари, вулканските ерупции и песочните бури можат привремено да ја променат бојата или јасноста на небото, но таквите ефекти не се трајни. Сепак, климатските промени би можеле да влијаат на тоа како ќе изгледа небото во иднина. Метеорологот Клер Рајдер од Универзитетот во Ридинг посочува дека потопла атмосфера значи повеќе водена пареа, а тоа може да влијае врз аеросолите и да го засили ефектот на „избелување“ на небото. Таа додава дека, ако во иднина се намалат емисиите, можно е да имаме и посино небо.

На уште подолг рок, промените би можеле да бидат многу подраматични. Според истите научни објаснувања, Сонцето постепено станува посјајно и за околу милијарда години ќе емитува околу 10 проценти повеќе светлина отколку денес. Тоа ќе ја загрее Земјата, ќе влијае врз јаглерод диоксидот во атмосферата и постепено ќе доведе до сушење на океаните. Во некоја фаза небото би можело дури и да стане поинтензивно сино, но подоцна, ако кислородот исчезне, атмосферата би можела да стане белузлава, жолтеникава и многу пожешка, слична на онаа на Венера.

Она што е особено интересно не е само прашањето за бојата, туку и потсетникот дека дури и најобичните нешта што ги земаме здраво за готово се дел од сложен и променлив планетарен систем. Небото не е само позадина над нас, туку визуелен доказ за тоа каква е атмосферата и што ѝ се случува на Земјата.

е-Трн да боцка во твојот инбокс

Последни колумни