Политичката кампања во Словенија влезе во нова, потешка фаза, откако премиерот Роберт Голоб обвини странски служби за мешање во изборите што се одржуваат в недела. Повод за обвинувањата се тврдењата дека претставници на израелската приватна разузнавачка фирма Black Cube биле во Словенија во декември и дека во Љубљана наводно се сретнале со лидерот на СДС, Јанез Јанша. Словенечката разузнавачка служба го потврдила доаѓањето на луѓе од Black Cube, но не и самата средба со Јанша, кој тоа го негира.
Потврдено е присуството, но не и целата приказна
Според објавените информации, група новинари и активисти од Институтот „8 март“ тврдат дека претставници на Black Cube, меѓу нив и Дан Зорелуа и Ѓора Ајланд, на 22 декември во Љубљана се сретнале со Јанез Јанша. Овие тврдења, како што се наведува, се темелат на записи за летови и други разузнавачки податоци. Сепак, словенечката разузнавачко-безбедносна агенција засега потврдила само дека претставници на Black Cube навистина дошле во земјата, но не и дека средбата со Јанша е верификуван факт.
Тоа е клучната линија што мора да остане јасна. Потврдено е дека Black Cube бил присутен во Словенија. Но тврдењето за директна средба со Јанша и натаму е политички и медиумски спорно. Јанша јавно негира дека се сретнал со фирмата, додека Black Cube не одговорил на барањето за коментар.
Голоб зборува за невиден скандал
Роберт Голоб изјави дека е „нечуено“ странски служби да се мешаат во изборите на демократска држава членка на Европската унија. Во директна расправа меѓу него и Јанша, словенечкиот премиер овој случај го нарече „најголем скандал на кој сме сведочеле во Словенија од независноста“. Од другата страна, Јанша одговара дека Голоб се обидува да прикрие корупција во сопствените редови.
Ова значи дека аферата веќе не е само безбедносно прашање, туку и централна изборна тема. Во ваква атмосфера, секоја нова информација за Black Cube автоматски станува и дел од битката за доверба, легитимитет и контрола на наративот во завршницата на кампањата. Ова е аналитички заклучок врз основа на објавените позиции на Голоб и Јанша.
Загриженост и од врвот на државата и од Европа
Словенечката претседателка Наташа Пирц Мусар предупреди дека активностите на надворешни актери „сериозно ги поткопуваат демократските темели“ на државата, без оглед кој е на власт, а кој во опозиција. Во меѓувреме, Голоб кажа дека за случајот разговарал и со други европски лидери. Францускиот претседател Емануел Макрон изјави дека е свесен за „јасно и документирано мешање, дезинформации и мешање од трети земји“ пред словенечките избори и порача дека Европа мора да се мобилизира за да ги заштити своите демократии. Европската комисија потврдила дека го примила писмото на Голоб со барање за истрага.
Токму тука аферата добива поширока тежина. Кога премиер, претседателка и европски лидери почнуваат јавно да зборуваат за странско влијание, случајот веќе не се чита како локална изборна валкана игра, туку како тест за демократската безбедност во една членка на ЕУ. Тоа е политичката тежина на оваа приказна.
Black Cube не е случајно име во ваква афера
Во текстот се потсетува дека Black Cube стана глобално познат по тајни операции во име на Харви Вајнстин во 2017 година. LinkedIn во 2023 година тврдеше и дека Black Cube стои зад кампања со скриени камери насочена кон унгарски активисти и новинари пред изборите во 2022 година. Самата компанија тогаш тврдеше дека работела само на граѓански спорови и деловен криминал и дека дејствувала во согласност со правни совети.
Затоа појавувањето на ова име во словенечкиот изборен контекст веднаш предизвикува силен политички одек. Не затоа што секое обвинение е автоматски докажано, туку затоа што Black Cube веќе носи репутација на фирма што се врзува со операции во сивата зона меѓу разузнавање, притисок и политичко влијание. Ова е заклучок изведен од јавниот профил на компанијата, како што е наведен во извештајот.
