Необичните движења на светските пазари на нафта отворија сериозни прашања: дали дел од инвеститорите однапред знаеле за одлуката на американскиот претседател Доналд Трамп да ги одложи нападите врз енергетската инфраструктура на Иран?
Според податоци до кои дошол BBC, трговци склучиле договори вредни стотици милиони долари само неколку минути пред Трамп на 23 март да објави дека САД ќе ги одложат нападите.
Само 15 минути пред објавата, нагло пораснал обемот на тргување, а веднаш потоа цената на нафтата паднала за дури 14%. Оние кои се обложиле на ваков исход оствариле значителна добивка.
Сомнителни трансакции пред објавата
На берзата NYMEX, бројот на трансакции со американската нафта (WTI) скокнал од 734 на повеќе од 2.100 за само една минута, со вредност од околу 170 милиони долари.
Сличен тренд е забележан и кај суровата нафта Brent, каде бројот на зделки нагло пораснал од 20 на над 1.650, со вредност од околу 150 милиони долари.
Овие бројки се значително повисоки од вообичаеното за тој период од денот, што дополнително ги засилува сомнежите.
Аналитичарите предупредуваат
„Ова изгледа ненормално“, вели Мухеш Сахдев, аналитичар за цени на нафта. Според него, во тој момент немало индикации за сериозни разговори меѓу САД и Иран.
И Рејчел Винтер од инвестициската компанија Killik & Co посочува дека непосредно пред објавата биле повлечени позиции кои овозможуваат профит при пад на цените.
„Тоа отвора сомнежи за можно тргување со инсајдерски информации“, вели таа.
Геополитика и пазарни турбуленции
Целата ситуација се одвива во контекст на зголемени тензии на Блискиот Исток и заканите на Трамп дека ќе ги нападне иранските енергетски капацитети доколку не се обезбеди слободен премин низ Ормуски теснец, клучна рута низ која минуваат околу 20% од светските резерви на нафта и гас.
Но, со неочекуваната објава дека се водат „продуктивни разговори“ со Техеран, пазарите веднаш реагирале: акциите пораснале, а цената на нафтата паднала на околу 84 долари за барел.
Реакции и сомнежи
Од Белата куќа велат дека администрацијата не толерира користење на инсајдерски информации, но регулаторите сè уште го испитуваат случајот.
Во меѓувреме, од Иран ги негираа наводите за преговори, нарекувајќи ги „лажни вести“. Според Мохамед Галибаф, претседател на парламентот, ваквите информации се користат за манипулација со пазарите.
Иако нема официјална потврда за злоупотреба на информации, тајмингот на трансакциите отвора сериозни дилеми. Случајот покажува колку геополитичките одлуки можат директно да влијаат врз глобалните пазари — и колку тенка е линијата меѓу легитимно инвестирање и потенцијална злоупотреба.
