Балтичкото море се соочува со сериозна еколошка криза што трае со децении. Проблемот со недостиг на кислород и загадување е најизразен во длабоките слоеви, каде животот речиси исчезнува. Истражувањата покажуваат дека ситуацијата не се подобрува доволно брзо, и покрај преземените мерки во регионот.
Евтрофикацијата го задушува морето
Повеќе од 50 години Балтичкото море страда од евтрофикација – процес во кој водата се преоптоварува со хранливи материи како азот и фосфор. Овие материи поттикнуваат масовно размножување на алги, што на прв поглед изгледа како природен процес, но има сериозни последици.
Кога алгите умираат, нивното распаѓање троши огромни количини кислород. Ова создава таканаречени „мртви зони“ – области во кои нивото на кислород е толку ниско што поголемиот дел од морскиот живот не може да преживее.
Човечкиот фактор како главна причина
Главниот извор на евтрофикацијата е човекот. Земјоделството со интензивна употреба на ѓубрива, нецелосно пречистените отпадни води и индустрискиот отпад придонесуваат за вишок на хранливи материи во морето.
Дополнително, азотните соединенија од фосилните горива завршуваат во водата преку атмосферски процеси. Ова значи дека загадувањето не доаѓа само од крајбрежјето, туку и од далечни извори.
7.000 години „заспани“ алги повторно оживеале
Во едно необично истражување, научници од Германија успеале да оживеат алги кои биле закопани на морското дно повеќе од 7.000 години.
И покрај тоа што биле без светлина и кислород, овие алги повторно почнале да произведуваат кислород и да се размножуваат кога биле изложени на соодветни услови.
Овој наод покажува колку е чувствителен екосистемот и дека потенцијал за обновување постои – но само ако условите се подобрат.
Зошто мерките не даваат резултат?
И покрај постоењето на меѓународни иницијативи како Акциониот план на HELCOM, значително подобрување на состојбата сè уште не е забележано.
Една од причините е специфичната структура на Балтичкото море. Површината содржи помалку солена вода, додека подлабоките слоеви се посолени и потешки. Ова создава бариера што го отежнува мешањето на водата и снабдувањето со кислород во длабочините.
Климатските промени ја влошуваат кризата
Температурата на површината на Балтичкото море се зголемила за речиси 2°C од 1960 година. Потоплата вода има помала способност да задржи кислород, што дополнително ја влошува состојбата.
Особено во летните месеци, комбинацијата од топлина и загадување создава идеални услови за ширење на мртвите зони.
Што е потребно за морето повторно да „дише“?
Експертите нагласуваат дека решението бара долгорочен и координиран пристап. Намалувањето на загадувањето од земјоделството и индустријата е клучно.
Покрај тоа, обновата на природни филтри како лагуни и естуари може да помогне во прочистување на водата. Насадите на алги и школки исто така играат важна улога, бидејќи природно апсорбираат хранливи материи и го подобруваат квалитетот на водата.
И покрај тоа што постојат решенија, научниците предупредуваат дека без итна акција, Балтичкото море ќе продолжи да ја губи својата биолошка разновидност.
