Астронаут кој има потреба од медицинска нега ја напушти Меѓународната вселенска станица (ISS) во орбитата околу Земјата заедно со три члена на екипажот во среда, во првата медицинска евакуација во историјата на американската агенција за вселена NASA.
Четворица астронаути – една жена и три мажи кои се враќаат од САД, Русија и Јапонија, се очекува да слетаат во Тихиот Океан во близина на Сан Диего, Калифорнија, во четврток наутро со леталото на SpaceX. Одлуката за медицинска евакуација го скрати нивниот престој на ISS за повеќе од еден месец.
Астронаутката на NASA, Зина Кардман, пред враќањето изјави дека „не ја изненадило колку добро овој екипаж се обедини како семејство за да си помагаат едни на други“.
Функционерите минатата недела одбија да го идентификуваат астронаутот кој има потреба од медицинска помош и не открија каков е здравствениот проблем.
Болен астронаут е „стабилен, безбеден и добро згрижен“, изјави оваа недела командантот на ISS, Мајк Финке. Евакуацијата е „одлучена за да се овозможи соодветна медицинска процена на Земјата, каде што постои целосен спектар на дијагностички можности“, додаде тој.
Астронаутите беа лансирани во август – Кардман, Финке, Јапонката Кимија Јуи и Русот Олег Платонов – и требаше да останат на станицата до крајот на февруари. Но, на 7 јануари, NASA нагло го откажа вселенското прошетање на Кардман и Финке за следниот ден и подоцна објави предвремено враќање на екипажот.
Функционерите истакнаа дека здравствениот проблем не е поврзан со подготовки за вселенска прошетка или други операции на станицата, но не дадоа детали, повикувајќи се на приватноста на податоците на пациентот. Сепак, нагласија дека не се работи за итна ситуација.
NASA соопшти дека ќе се придржува кон истите процедури за слетување, со вообичаен тим медицински експерти на бродот за спасување кој ќе ги преземе астронаутите во Тихиот Океан. Ќе биде уште едно ноќно враќање на екипажот со леталото на SpaceX, помалку од 11 часа по одвојувањето од станицата. NASA соопшти дека сè уште не е познато колку брзо сите астронаути ќе бидат превезени од Калифорнија до Хјустон, седиштето на Џонсоновиот центар и база за астронаути.
Еден американски и два руски астронаути остануваат во орбиталната лабораторија ISS, само еден и пол месец од почетокот на нивната осуммесечна мисија која започна со лансирање на ракета Сојуз од Казахстан. NASA и SpaceX работат на поместување на термините за лансирање на новиот четворочлен екипаж од Флорида, кој е планиран за средината на февруари.
Компјутерското моделирање предвидувало медицинска евакуација од вселенската станица на секои три години, но NASA немала ниту една таква акција во своите 65 години на човечки летови во вселената. Русите не биле толку среќни – во 1985, советскиот космонаут Владимир Васјутин заболел од сериозна инфекција или слична болест на советската вселенска станица Салют 7, што довело до предвремено враќање. Неколку други советски космонаути се соочиле со помалку сериозни здравствени проблеми кои го скратиле нивниот лет.
Ова беше првиот вселенски лет за Кардман, 38-годишна биолог и поларен истражувач која не извршила вселенска прошетка, како и за Платонов, 39-годишен поранешен пилот на ловечки авион во руското воено воздухопловство, кој поради здравствени проблеми морал да чека неколку години за да стигне во вселената. Кардман требало да биде лансирана минатата година, но летот бил одложен за да се направи место за враќање на NASA-ините Буца Вилмор и Суни Вилијамс, кои останале скоро една година на станицата поради проблеми со капсулата на Boeing.
Финке (58), пензиониран полковник на американското воздухопловство, и Јуи (55), пензиониран пилот на ловечки авион на јапонските воздушни сили, се искусни вселенски летачи. Финке поминал година и пол во орбитата на Земјата за време на четири мисии и извршил девет вселенски прошетки на претходни летови, што го прави еден од најдобрите на NASA. Јуи минатата недела го прослави својот 300-ти ден во вселената за време на два престои на станицата, прикажувајќи неверојатни погледи на Земјата, вклучително и јапонската планина Фуџи и фасцинантни аурори.
„Сакам тоа цврсто да го запечатам во срцето“, рече Јуи на социјалната платформа X.
Функционерите на NASA рекоа дека е ризично да се остави астронаутот во вселената без соодветна медицинска помош уште еден месец, отколку привремено да се намали екипажот на станицата за повеќе од половина. Додека SpaceX не доведе нов екипаж, NASA соопшти дека ќе мора да се откаже од сите рутински, па дури и итни вселенски прошетки, кои се работа за две лица и бараат помош од екипажот во орбиталниот комплекс.
Медицинската евакуација е првата голема одлука на новиот администратор на NASA, Џаред Исакман. Тој, милијардер и основач на компанија за обработка на плаќања и двоен вселенски летач, ја презеде највисоката функција на агенцијата во декември.
„Здравјето и благосостојбата на нашите астронаути секогаш и ќе остане наш најголем приоритет“, рече Исакман објавувајќи ја одлуката минатата недела.
