Аргентина од 17 март 2026 и формално повеќе не е членка на Светската здравствена организација, откако истече едногодишниот рок од официјалната најава за повлекување што ја покрена владата на Хавиер Милеј.
Буенос Аирес овој потег го правда со потребата од поголем здравствен „суверенитет“ и помало потпирање на мултилатерални институции, најавувајќи дека соработката ќе продолжи преку билатерални договори и регионални форуми.
Но, токму оваа одлука отвора пошироко прашање: дали Аргентина навистина добива повеќе контрола, или се оттурнува од клучните механизми за координација, експертиза и заеднички одговор во идни глобални здравствени кризи.
Потег што одамна беше најавен
Аргентина уште во февруари 2025 објави дека сака да се повлече од СЗО, повикувајќи се на „длабоки разлики“, особено околу справувањето со пандемијата на ковид-19. Од самиот почеток беше јасно дека овој потег е и политичка порака: Милеј свесно се приближуваше до линијата што ја туркаше и Доналд Трамп, претставувајќи ја СЗО како институција што премногу се меша во националното одлучување.
Официјализирањето на излегувањето сега значи дека идеолошката порака е претворена во државна политика. Тоа не е повеќе закана или политички сигнал, туку завршен институционален чекор.
Владата зборува за суверенитет, но ризикот е изолација
Аргентинската власт инсистира дека земјата нема да остане без меѓународни канали за соработка и дека ќе продолжи преку регионални механизми и директни договори со други држави. Но токму тука е спорот. СЗО не е само политички форум, туку и точка преку која државите добиваат координација, техничка поддршка, податоци, стандарди и пристап до пошироки мрежи за јавно здравје.
Тоа значи дека излегувањето може да се претстави како суверенистички потег, но истовремено носи и цена: помало директно присуство во глобалната здравствена архитектура. Во време кога заразните болести, вакцините, епидемиите и здравствените ризици не застануваат на граница, ваквата оддалеченост не е само симболична.
Не се повлекува од сè, но испраќа јасен сигнал
Еден важен детал е што Аргентина претходно сигнализираше дека не планира да се повлече и од Панамериканската здравствена организација, односно регионалното тело поврзано со СЗО. Тоа покажува дека Буенос Аирес не сака целосно да ги прекине здравствените канали, туку повеќе сака да се оттурне од глобалното политичко ниво на организацијата.
Но и таа полуоддалеченост носи јасна порака. Аргентина сака да покаже дека може да остане во регионалната соработка, а сепак да ја отфрли глобалната институција што, според владата, претставува ограничување на националната автономија. Тоа е повеќе од здравствена одлука. Тоа е дел од поширокиот идеолошки проект на Милеј.
Излегувањето од СЗО е повеќе од здравствена одлука
Ова е важно затоа што потегот на Аргентина доаѓа во момент кога довербата во меѓународните институции веќе е сериозно разнишана, а глобалната координација е под притисок и од војни и од растечки суверенизам. Кога голема латиноамериканска држава официјално ја напушта Светската здравствена организација, тоа не е само домашна вест, туку сигнал дека дел од светот сè почесто глобалната здравствена политика ја чита како политичка борба, а не како заедничка инфраструктура за заштита.
Во исто време, ова ја отвора и многу пошироката дилема: ако државите почнат да се оттурнуваат токму од институциите што треба да координираат одговор во криза, тогаш следната пандемија или транснационална здравствена закана може да затекне уште пораздробен свет. Во наредниот период клучно ќе биде дали аргентинската влада ќе успее да покаже дека навистина може да ја замени улогата на СЗО со регионални и билатерални механизми, или ќе се покаже дека симболичката политичка победа носи и конкретни институционални загуби.
Засега е јасно едно: Аргентина повеќе не е дел од СЗО, а тој потег ќе се чита не само како здравствена, туку и како идеолошка и геополитичка одлука.
