Големиот американски напад врз иранскиот остров Харг, од каде што се извезува најголемиот дел од суровата нафта на Иран, предизвика нови стравувања за можни прекини во снабдувањето и дополнително ги вознемири глобалните енергетски пазари.
Пазарите на нафта и гас веќе се под силен притисок поради двонеделниот конфликт на Блискиот Исток, а новите напади ја зголемуваат неизвесноста околу стабилноста на снабдувањето.
Американскиот претседател Доналд Трамп во објава на платформата „Truth Social“ во петокот соопшти дека САД бомбардирале воени цели на островот Харг во Персискиот Залив, но дека нафтената инфраструктура била поштедена.
Трамп воедно ги предупреди иранските власти дека таа одлука може брзо да се преиспита доколку Иран продолжи да ги попречува бродовите што транзитираат низ Ормускиот теснец — еден од најважните енергетски коридори во светот.
Од Техеран возвратија дека секој напад врз нивната енергетска инфраструктура ќе предизвика одговор врз енергетски објекти поврзани со САД во регионот.
Иако засега нема потврдени информации за штета врз нафтената инфраструктура, нападите дополнително го зголемија ризикот за пазарот на енергенси. Според податоците, цените на суровата нафта веќе пораснале за повеќе од 40 проценти од почетокот на конфликтот.
Меѓународната агенција за енергија предупреди дека војната веќе предизвикала еден од најголемите прекини во снабдувањето со нафта во историјата на глобалниот пазар.
Иран е силно зависен од островот Харг, преку кој се обработуваат околу 90 проценти од извозот на иранската сурова нафта, а најголемиот дел од тој извоз завршува на кинескиот пазар.
„Трамп се обидува да ја ескалира ситуацијата за на крај да ја деескалира“, изјави Рејчел Зиемба, виш соработник во Центарот за нова американска безбедност. Според неа, клучното прашање за пазарите е дали Иран ќе возврати со нови напади.
Аналитичарите на „JPMorgan“ проценуваат дека, доколку нема понатамошна ескалација, влијанието врз снабдувањето може да биде ограничено — особено ако товарните пристаништа, резервоарите за складирање и цевководите на островот Харг останат недопрени.
Во тој случај, извозниот капацитет на Иран би можел да остане на околу 1,5 до 1,7 милиони барели нафта дневно.
Но ризиците за поширокиот регион остануваат високи. Меѓу најранливите енергетски точки аналитичарите ги посочуваат терминалот Рас Танура и преработувачкиот центар Абкаик во Саудиска Арабија, како и нафтениот центар Фуџаира во Обединетите Арапски Емирати.
Доколку островот Харг биде сериозно погоден, тоа би можело брзо да доведе до пад на иранското производство на нафта и да стави под ризик речиси половина од вкупниот енергетски капацитет на земјата.
Дополнителна загриженост предизвикува и ситуацијата во Ормускиот теснец, каде што сообраќајот на танкери е речиси во застој веќе две недели.
Според податоците за следење на бродови собрани од Блумберг, во петокот немало потврдени транзити во ниту една насока.
