Администрацијата на Доналд Трамп започнува нов геополитички маневар на енергетската шаховска табла, со јасна цел – да ја истисне Русија од еден од нејзините клучни пазари. Во фокусот е Индија, земја која во последните години стана еден од најголемите купувачи на поевтина руска нафта, а сега се соочува со засилен притисок од Вашингтон да ја смени насоката.
Американскиот претседател тврди дека Њу Делхи прифатил постепено да го намали увозот на руска нафта и да премине на испораки од САД, а како резервна опција се споменува и Венецуела. Според Трамп, овој потег би придонел за слабеење на руските приходи од енергенси, кои, како што посочува, директно го финансираат воениот конфликт во Украина.
Иако индиската влада сè уште официјално не го потврди нафтениот договор, податоците укажуваат дека увозот на руска нафта веќе е значително намален. Санкциите кон компании како „Роснефт“ и „Лукоил“, заедно со заканите за дополнителни царини, очигледно ја туркаат Индија кон стратегија на диверзификација, со зголемено внимание кон американските испораки.
Сепак, целосната замена на руската нафта не е ни брза ни евтина. Русија покрива околу една четвртина од вкупниот индиски увоз, а американската нафта е поскапа и логистички покомплицирана. Патот од Мексиканскиот Залив до индиските пристаништа трае повеќе од шест недели, додека индиските рафинерии се технички прилагодени на потешката, сулфурна руска нафта, а не на полесната американска.
Во оваа енергетска равенка се појавува и Венецуела, чија тешка нафта одговара на индиските капацитети. Но земјата произведува далеку помалку отколку во минатото, а за сериозно зголемување на извозот ќе бидат потребни години, политичка стабилност и огромни инвестиции. Дополнителен товар се и преостанатите санкции, како и високите транспортни трошоци.
И покрај амбициите на Вашингтон, глобалниот пазар на нафта засега останува релативно стабилен. Се очекува дел од руската нафта што нема да заврши во Индија да биде пренасочена кон Кина, Турција и африканските пазари, што значи дека ефектот од американскиот маневар ќе биде постепен, а не драматичен.
Она што е јасно е дека нафтата повторно станува оружје на надворешната политика. Прашањето не е дали САД ќе се обидат да ја потиснат Русија од играта, туку колку ќе чини тоа – и кој на крајот ќе ја плати цената.
