Челниците на туристичката и авио-индустријата упатија итен апел до Европската комисија да дозволи суспензија на новиот Систем за влез/излез (EES) доколку тоа биде неопходно, поради сè поголемиот страв од сериозни пореметувања во текот на летната туристичка сезона. Европските аеродроми предупредуваат дека патниците би можеле да се соочат со „катастрофално искуство“, со огромни гужви и повеќечасовни чекања, пренесува The Guardian.
Што предвидува новиот EES?
Новиот систем значи дека поголемиот дел од туристите од Обединетото Кралство кои патуваат во ЕУ ќе мора да поминат биометриска регистрација: земање отпечатоци од прсти, фотографирање и внесување лични податоци во централизиран систем.
Британските компании веќе пријавуваат големи разлики во начинот на кој правилата се применуваат, откако EES започна постепено да се воведува во октомври 2025 година.
Иако е предвидено граничните служби да можат да го намалат обемот на проверките или дури целосно да го суспендираат системот за да се избегнат сериозни застои, реалноста покажува дека и сегашната делумна примена веќе создава долги редици на некои европски аеродроми.
Во моментов, државите се обврзани да регистрираат најмалку 35% од патниците, но од 10 април се очекува сите патници да мора да поминат целосна EES-процедура.
Доцнења и до три часа
Иако дел од граничните премини, како Евротунелот во Фолкстон и меѓународната станица „Сент Панкрас“ во Лондон, имаа подготвена инфраструктура уште пред стартот на системот, најголемиот дел од патниците во 29-те земји што го применуваат EES ќе се регистрираат дури по слетувањето на аеродромите.
Според Airports Council International (ACI), новиот систем веќе предизвикува доцнења и до три часа, а најпогодени се аеродромите во Шпанија, Португалија, Франција и Италија.
Страв од летен хаос
Генералниот директор на ACI Europe, Оливие Јанковец, предупреди дека хроничниот недостиг од персонал на граничните контроли постоел и пред EES, но дека новиот систем дополнително го влошува проблемот.
„Веќе гледаме редици долги и до два часа, и тоа со само 35% од патниците регистрирани во системот. Ова не е одржливо“, изјави Јанковец.
Тој нагласи дека најголемата загриженост е за јули и август, кога патничкиот сообраќај речиси се удвојува.
„Во најлошото сценарио, редиците може да достигнат и до пет часа. Тоа е катастрофално искуство за патниците, безбедносен ризик и причина за пропуштање на поврзани летови“, предупреди тој.
Апел до Европската комисија
Британското здружение на туристички агенции Abta побара од ЕУ да обезбеди сите земји-членки да им наложат на граничните служби да користат вонредни мерки за спречување на долги чекања.
Извршниот директор на Abta, Марк Танцер, испратил писмо до еврокомесарот за миграција Магнус Брунер, барајќи системот внимателно да се следи и да се обезбеди дополнителен персонал во најфреквентните периоди.
„Проект толку амбициозен како EES не може да помине без проблеми. Но фрустрирачки е што граничните служби имаат овластувања да ги ублажат гужвите, а тоа не се применува насекаде“, изјави Танцер.
Проблеми во практичната примена
Иако Европската комисија најави дека вонредните мерки ќе важат најмалку 90 дена по априлскиот рок, а можно е и продолжување за да се покрие летната сезона, аеродромите тврдат дека немаат добиено официјална потврда за тоа.
Јанковец го посочи примерот на аеродромот во Лисабон, каде редиците пред Нова година достигнале и седум часа, по што португалските власти биле принудени привремено да го суспендираат системот.
Дополнителен проблем е што многу од самопослужните киосци за EES не функционираат сигурно, а ниту една држава освен Шведска не овозможила целосна апликација за претходна регистрација на патниците.
„Фластер“ за летото, но не и трајно решение
„Можеме привремено да ставиме фластер за летната сезона, но сите овие проблеми мора да се решат со координиран европски пристап“, заклучи Јанковец.
Во Обединетото Кралство, Евротунелот соопшти дека воведувањето на EES за автобуси и камиони поминало без проблеми, но регистрацијата на туристички возила сè уште не е започната.
И Eurostar, иако вложил значителни средства во нови киосци во Лондон, сè уште не ги активирал, чекајќи инструкции и софтвер од француските власти.
