Во светот има сè повеќе автократии, покажува најновиот „Трансформациски индекс 2026“ на германската фондација Бертелсман. Според извештајот, од 137 анализирани земји во развој и транзиција, 77 денес се управувани автократски, додека 63 се класифицирани како демократии. Тоа значи дека автократиите сега сочинуваат 56 отсто од земјите опфатени со истражувањето.
Извештајот предупредува дека демократијата продолжува да губи тло на глобално ниво. Истражувачите бележат слабеење на владеењето на правото, политичките слободи и фер изборните услови, а посебно загрижува тоа што бројот на тврди автократии е највисок откако индексот почнал да се објавува во 2006 година. Од 77 автократии, дури 52 се класифицирани како тврди автократии, односно режими во кои основните права сериозно се потиснати.
Авторите на индексот посочуваат дека ваквите режими ретко носат подобро управување. Напротив, тие се поранливи на корупција, послабо ја планираат иднината и потешко создаваат политички и општествен консензус. Во извештајот се наведува и дека во многу автократии државата и економијата сè повеќе се преплетуваат преку клиентелистички мрежи, со што се поткопуваат конкуренцијата, сопственичките права и социјалната еднаквост.
Сепак, извештајот не завршува само со песимистична слика. Бертелсман нотира дека во повеќе земји расте и демократски отпор кон авторитарните тенденции. Токму затоа, покрај порастот на автократиите, истражувањето зборува и за зголемена отпорност на граѓанските движења и на општествата што се обидуваат да го запрат демократскиот пад.
Централната порака на индексот е јасна: демократското назадување веќе не е изолиран проблем на неколку држави, туку поширок глобален тренд. А ако бројот на автократии продолжи да расте, прашањето повеќе нема да биде само каде демократијата слабее, туку и колку долго ќе може да издржи без подлабока институционална и општествена обнова.
